Wardhamana Mahawira
Założycielem dżajnizmu był Wardhamana Mahawira (540-468 p.n.e.). Był on współczesny Buddzie Gautamie. Obaj nauczyciele prowadzili działalność religijną na tym samym terenie w starożytnych Indiach, podobne są również ich życiorysy. Mahawira nie był pierwszym nauczycielem tej religii, zgodnie z tradycją poprzedzało go dwudziestu trzech tirthankarów (‘wyzwolonych’).
Mahawira odrzucił ideę boga stwórcy, zgodnie z jego nauką człowiek może zbawić się wyłącznie sam. Najwyższymi zasadami dżajnizmu są „Trzy Klejnoty” – Odpowiednia Wiara, Odpowiednia Wiedza oraz Odpowiednie Zachowanie. Wszystkie byty według dżajnizmu posiadają duszę i powinny być traktowane z szacunkiem. Stąd dżajniści są wegetarianami i starają się minimalnie zużywać surowce naturalne. Podobnie jak w buddyzmie, wierzą w reinkarnację i wyzwolenie z kręgu wcieleń, które można osiągnąć, zgodnie z prawem karmy, dzięki swoim pozytywnym działaniom i surowym praktykom ascetycznym. Religijne teksty dżajnistów nazywane są agamami (agama).
Zgodnie z cenzusem z 2001 r. W Indiach żyje około 4,2 milionów dżajnistów. Zgodnie z tamtejszym prawem uznaje się ich za wyznawców hinduizmu, podobnie jak sikhów i buddystów. Obecnie starają się oni o uznanie ich za grupę mniejszościową, co wiązałoby się z większym wsparciem rządu.
Dżajniści dzielą się na dwie główne szkoły:
1. Digambarów – odzianych w przestrzeń,
2. Swetambarów – odzianych w biel.
Obie szkoły różnią się poglądami co do kwestii noszenia odzieży. Digambarowie są bardziej ortodoksyjni. Chodzą kompletnie nadzy i nie posiadają żadnych rzeczy materialnych. Swetambarowie mogą posiadać: prostą białą szatę, misę żebraczą, miotłę do usuwania insektów, książki i przybory do pisania. Digambarowie uważają również, że kobieta nie może uzyskać wyzwolenia, dopóki nie odrodzi się jako mężczyzna. Istnieją między nimi także różnice w tradycji tekstualnej.
Fragment manuskryptu - Kalpasutra
Podstawą etyczną religii jest pięć przykazań (mahawrata). Muszą przestrzegać ich mnisi i świeccy wyznawcy (w mniej surowej formie):
1. Nie krzywdzić żyjących istot (ahimsa),
2. Nie przywiązywać się do dóbr materialnych (aparigraha),
3. Nie kraść (asteja),
4. Nie kłamać (satja),
5. Zachowywać wstrzemieźliwość płciową (brahmaćarja).
Dodatkowo, istnieją jeszcze inne chwalebne śluby – gunawrata. Dżajniści powinni ograniczać odległość podróży czy przemieszczania się, by zawęzić teren, na którym mogą zrobić krzywdę żyjącym tam istotom, ograniczyć zużycie surowców wyłącznie do tego, czego potrzebują, nie myśleć źle o ludziach, nie być niesłownym i niesprawiedliwym, nie pobłażać sobie i nie mieć kontaktu z niemoralnymi rzeczami.
Praktyka polega na następujących działaniach (siksawrata):
1. medytacji,
2. ograniczonym czasie działania (ograniczanie pewnych działań do określonego czasu),
3. regularnym praktykowaniu religii, zgodnie z zasadami obowiązującymi mnichów,
4. utrzymywaniu mnichów, mniszek i potrzebujących.
W religii tej brak jest kapłanów, istnieje jedynie zakon mnichów i mniszek. Nie tworzą oni jednak gmin religijnych, zakonów, ale żyją wśród społeczności, w której nauczają. Etyka szczególny nacisk kładzie na ahimsę – „całkowite niekrzywdzenie innych istot”. Wiąże się z tym całkowity wegetarianizm a nawet tak skrajne zachowania jak zamiatanie drogi przed sobą w celu uniknięcia zgładzenia drobnych insektów, czy też filtrowanie wody, nakładanie tkaniny na usta, by nie połknąć latających owadów itp. Mnisi nie mają prawa do samoobrony, nawet w wyniku napaści i groźby śmierci. Świeccy wyznawcy muszą unikać zawodów związanych z zadawaniem cierpienia innym istotom (rzeźnik, rybak etc.).
Do dziennych praktyk świeckiego wyznawcy należą: recytacja Namaskara-sutry przed wschodem słońca („Kłaniam się oświeconym, kłaniam się wyzwolonym, kłaniam się przywódcom religijnym, kłaniam się nauczycielom, kłaniam się wszystkim mnichom na świecie”). Poza tym, pokuta za złe uczynki popełnione w nocy i w dzień (pratikramana), wizyta w świątyni, opieka nad potrzebującymi, modlitwa przed obiadem, czytanie świętych tekstów, pielgrzymka. Ważnym elementem praktyki jest post, w czasie świąt i dowolnie wybranym czasie.
Świątynia w Ranakpur, Indie
Problematyczna jest praktyka postu podejmowanego przez dżajnistów przed śmiercią – santhara. Polega na nieprzyjmowaniu jedzenia i napojów do chwili śmierci. Ma on oczyścić ciało i umysł oraz przygotować do kolejnego wcielenia. Organizacje praw człowieka uważają, że santhara jest formą samobójstwa/eutanzji i powinna zostać zabroniona. Mimo, że prawo indyjskie samobójstwo i nakłanianie do niego uważa za przestępstwo, nie zabrania tej praktyki. Wśród dżajnistów i wyznawców hinduizmu jest ona uważana za dowód odwagi i wiary.
Dżajniści posiadają w Indiach swoje świątynie. Kultem otacza się w nich wizerunki tirthankarów. W świątyniach należących do swetambarów są one udekorowane, zaś w świątyniach digambarów pozostawione bez żadnych zdobień.
Główne miejsca kultu to świątynie na wzgórzach Shatrunjaya w Gudżaracie.
Świątynia w Gudźarat, Indie
*
© 2004-2011 
==>> WPROWADZENIE
Wersja do druku
Góra