Lamaizm Lamaizm jest nazwą nadaną buddyzmowi tybetańskiemu przez Europejczyków ze względu na specyficzną rolę, jaką odgrywają w nim duchowni - lamowie ( z tybetańskiego Lama - senior, mistrz).
Prawdopodobnie wprowadził go Srong-btsan-sgam, pierwszy król, który zjednoczył Tybet w VII w. n.e. w miejsce lokalnego systemu religijnego, zwanego " bon". Była to odmiana szamanizmu z elementami magii. Obydwie religie długo rywalizowały ze sobą, przenikając się wzajemnie. Kapłani bon wprowadzili bowiem organizację religii na wzór buddyzmu, stąd powstała ich literatura.
W IX w. powstał klasztor Sam-yas gdzie propagowano specyficzną formę buddyzmu zbliżoną do bon. Jednakże znaczenie buddyzmu w Tybecie rosło i w XI i XII w. zakładano liczne klasztory - ośrodki nauki i siłę polityczną. Stopniowo panujacą w Tybecie stała się sekta - "oddani zasadom cnoty" albo "żółte czapki". Założona została ona w XIV w. przez Tsongkhappę. W swojej sekcie wprowadził surową dyscyplinę, celibat, zakaz picia alkoholu i szereg zmian w rytuale kościelnym. Tsongkhapa napisał wiele dzieł religijnych, z których najważniejsze to " Wielka stopniowa wiedza do madrości".
Klasztory założone przez niego i przez jego uczniów stały się najwiekszymi ośrodkami kultu w Tybecie. Prawdopodobnie Tsongkhapa wyznaczył po sobie dwóch uczniów - następców. Jednak ze względu na wprowadzony celibat dziedziczenie godności duchownych, które powszechnie do tej pory praktykowano w niereformownych sektach, nie było tutaj możliwe.
Przyjęto wówczas, iż dusza Wielkiego Lamy odradza się każdorazowo w nowo narodzonym chłopcu. Źródła tego dogmatu pochodzą z przemieszanych tradycji buddyjskich i szamańskich. Z czasem określono zasady, jaki chłopiec może być uznany za wcielenie Wielkiego Lamy, po wybraniu zabierano go rodzicom i staranie kształcono. Po dojściu do pełnoletniości, t.j. ukończeniu 18 lat przejmował władzę.
Trzeci następca Thongkhapy, bSod- nams rGya-mts`o otrzymał od księcia mongolskiego Ałtan Chana tytuł Dalaj Lamy oraz władzę nad większością Tybetu. W tym okresie większość książąt mongolskich, przyjęła lamaizm, który zyskał w Tybecie zdecydowanie dominującą pozycję.
Lamaizm różni się od buddyzmu stroną rytualną, natomiast opiera się na takich samych dogmatach wiary. Najistotniejszą cechą jest rola lamów skupiających władzę duchową i świecką. To ona zdecydowało, iż buddyzm tybetański określa się terminem lamaizmu. Charakteryzował on się również dużą liczbą duchowieństwa, ponieważ każda rodzina pragnęła przeznaczyć chociaż jedno dziecko do stanu duchownego. Lamaiści uważali bowiem, iż każdy wierny powinien mieć duchowego przewodnika i słuchać jego nauki.
Mnichem wówczas mógł zostać każdy, bez względu na pochodzenie społeczne. Nie należy jednak identyfikować terminu "lama" z każdym mnichem, bo lamą dla swych uczniów zostawał on dopiero dzięki indywidualnemu wysiłkowi z pomocą swych mistrzów, a pokolenia lamów doznawały czci godnej świętych. Duchowni zamieszkiwali w skromnych celach, oprócz modlitw i czytania świętych tekstów uczestniczyli pięć razy dziennie w nabożeństwach.
Świątynie tybetańskie są architektoniczną mieszanką stylu indyjskiego, tybetańskiego i chińskiego. Niewątpliwego wpływu bonu na lamaizm dowodzi wiara w demony, kult duchów gór i jezior oraz magowie, wróżbici i niektóre święta religijne.
Do świętych istot lamaiści zaliczają uczniów Buddy, bóstwa żeńskie władające demonami, bóstwa - obrońców religii, bóstwa krajowe i władców ziemi.
Lamaizm rozprzestrzenił sie na terenie Tybetu, Nepalu, Mongolii, Bhutanu, Sikkimu, w zachodnich Chinach, Kaszmirze w Indiach, wśród Buriatów na Syberii i Kałmuków nad Wołgą.
© 2004-2011 
==>> WPROWADZENIE
Wersja do druku
Góra