ZNACZENIE I SYMBOLIKA METEORYTÓW Zarówno pojęcie gwiazdy jak i komety ma wielorakie znaczenie i bogatą symbolikę. Ich symbolizm możemy odnaleźć zarówno w starożytnych wierzeniach, legendach jak i biblii. Powołując się na słownik T. Kopalińskiego możemy dostrzec różnorodność znaczenia tego zjawiska. Gwiazda jest obrazem idei boskiej, symbolem bóstwa, boskiego oka, wzniosłej istoty, anioła, mesjasza oraz boskiego ognia, światła a także światła niebiańskiego walczącego z mocami ciemności. Mądrości, nieskończoności, nieosiągalnego ideału, wiecznej szczęśliwości, szczęścia, sukcesu, nadziei, losu, doli, przeznaczenia. Studiując tradycję wielu państw, religii i starożytnych cywilizacji możemy zauważyć kultywowanie ciał niebieskich: takich jak słońce, gwiazdy, komety. Występują one tam pod postaciami bogów, zwierząt. Są również uważane za przewodnika po życiu ludzkim.
Gwiazdy uważano w starożytności za istoty rozumne, troszczące się o świat, stąd gwiazda jest synonimem mądrości. W wielu krajach uważano je za otwory w sklepieniu niebieskim, które wedle różnych religii miały odmienne znaczenie. W wierzeniach jakuckich były to okna świata, według mieszkańców Indii i Słowian były to oczy Boga, Finowie zaś twierdzili, że gwiazdy to części skorupek jaja kosmicznego. W okresie wieków średnich było częstym stwierdzeniem, że gwiazdy to dusze zmarłych, natomiast odwołując się do Starego Testamentu ilość tych ciał niebieskich symbolizuje wielkość potomstwa Abrahama. Nawiązując do religii chrześcijańskiej, symbolika gwiazd łączy się z ideą Boga. W starochrześcijańskiej sztuce nagrobnej i epigrafice gwiazdy oznaczają wieczne szczęście. Często gwiazdy noszą imiona świętych np.: Gwiazdy św. Piotra, św. Jana, św. Łukasza, św. Marka, św. Szczepana, Koło św. Katarzyny, Krzyż św. Jana. [1] W sensie moralnym gwiazdy interpretowano jako światło wiary, więc każde zaćmienie gwiazd i ich spadanie było związane z nadchodzącym końcem świata.
Inne znaczenie ma gwiazda przeznaczenia związana z magią i wróżbami. Przywodzi na myśl takie skojarzenia jak „czytanie z gwiazd”, mówi się często „zapisane w gwiazdach”. Spotyka się też twierdzenie mówiące, że ktoś urodził się pod złą albo dobrą gwiazdą. Nawet u Szekspira w Prologu Romeo i Julia napotykamy się na fragment:
„Para kochanków zrodzona pod nieszczęśliwą gwiazdą odbiera sobie życie”.
Również pojawia się gwiazda jako przewodnik zwłaszcza gwiazda betlejemska, o której wspomnę przy omawianiu biblii. Gwiazda świecąca w ciemności to duch siły w walce z siłami ciemności. Gwiazda wiąże się z tajemnicami nocy, snu, i marzeń sennych. Istnieje wierzenie, że sen o jasnej gwieździe przynosi szczęście zaś o słabej biedę a o spadającej powodzenie. Jest atrybutem wolności, ambitnego celu, rewolucji, dlatego też pojawia się w wielu flagach państw między innymi: Stanów Zjednoczonych, Rosji, Chin, Iraku, Izraela i jeszcze paru innych państw.
Gwiazdy były punktem odniesienia kalendarza babilońskiego. Uważane również były za strażniczki czterech stron świata: Wschodu - Aldeboran, Zachodu - Antaras, Północy - Regulus albo Rigel, Południa - Fomalhaut. W starożytnym Egipcie gwiazdy były wioślarzami okrętu boga słońca Re (Ra). [2]
Również w Starożytnym Egipcie najwyższy bóg Horus przedstawiony był jako gwiazda pięcioramienna. Takim przedstawieniem gwiazdy jest też Gwiazda Salomona oraz biblijny pięciokąt będący kluczem do Królestwa Niebieskiego.
Gwiazda pięcioramienna jest znakiem wskazującym na pięć ran ukrzyżowanego Chrystusa. Treść biblijnej symboliki gwiazd odnosi się także do aniołów, świętych, do Kościoła i jego przełożonych. Pentagram odpowiada liczbie niewymiernej, liczbie złotej definiującej ideały kanonu ciała ludzkiego. Symbol zdrowia i wiedzy, Bożego Narodzenia, amulet Tomasza z Akwinu. To również amulet broniący przed złymi duchami.
Sześcioramienna gwiazda Dawida to godło Judaizmu, herb Izraela, mówiąca o opiece boskiej, duchowości. Niektórzy przypuszczają, iż znak ten nie ma nic wspólnego z biblijnym królem Dawidem, chociaż jest znacznie starszy. Część badaczy uważa, iż chodzi tu o gwiazdę Kijuna, zwaną także gwiazdą Remfana (Dzieje Apostolskie). Obie nazwy są starożytnymi określeniami planety Saturn, której symbolem była prawdopodobnie sześcioramienna gwiazda. W alchemii nazywana była gwiazdą Salomona gdyż zawiera siedem części, siedem metali, pośrodku złoto. W alchemii heksagram symbolizuje męską/żeńską dwoistość ognia i wody, a także cztery żywioły. W magii łączony był z egzorcyzami.
Jest emblematem wszystkich bogiń macierzy i bogiń morza. Izydy, Hery, Hesti, Afrodyty, dlatego też jest zwana gwiazdą morza. Żeglarze tatuowali gwiazdę na cześć Afrodyty zrodzonej z morza, opiekunki portów i wybrzeży, zapewniając sobie szczęśliwą żeglugę. Ciekawostką jest, iż podczas święta katolickiego w trakcie odmawiania nieszporów w święto NMP śpiewa się hymn na cześć Matki Boskiej Ave Maris Stella –
„Witaj gwiazdo morza” ułożonym prawdopodobnie w IX wieku. Z czasem gwiazda sześcioramienna otrzymała chrześcijańską interpretację, w której przypomina o pośrednictwie Matki Boskiej pomiędzy niebem i ziemią, dlatego Królowa Światłości ma nad głową nimb ułożony z gwiazd.
Ośmioramienna gwiazda to atrybut planety i bogini Wenus, królowej niebios, wschodzącego słońca, odrodzenia oraz koła fortuny. Najjaśniejsza gwiazda wieczorna , czyli Wenus, zwana również Jutrzenką w polskiej kulturze jest symbolem opiekunki bydła i dzikich zwierząt, którym wyznacza drogę i czas żerowania. Symbolizuje również gwiazdę wskazującą rozpoczęcie wieczerzy Wigilijnej. Także na obrazach kultowych gwiazda betlejemska ma osiem promieni - jakby dwa nałożone na siebie krzyże greckie. Inaczej postrzegano ją w innych mitologiach świata. Była ona bowiem gwiazdą zabijającą i spychającą w otchłań Słońce. W dawnej kulturze chrześcijańskiej zapowiadała nadejście nocy, bywała także traktowana jako symbol Lucyfera. Gwiazda wieczorna Wenus jest tak istotna, że wspominali o niej w swoich utworach literackich między innymi Juliusz Słowacki, który tak pisze w Balladynie:
„...widziałem królewny podobne gwieździe Wenus, co wynika wieczorem z nieba różowego zorzą”.
Autor ten w jeszcze jednym utworze opisuje gwiazdę:
„Na piersiach jego, niby ta przedwschodnia Gwiazda, którą lud zowie Lucyferem, Pali się... straszna, czerwona pochodnia We mgłach porannych...” (Samuel Zborowski, akt II).
Gwiazda północna zwana Polarnąjest ledwo widoczną gwiazdą na niebie, leży ona w gwiazdozbiorze Małego Wozu. Jest to gwiazda nieruchoma i wyznacza punkt północy na niebie. W kulturze ludowej poświęcona jest Matce Boskiej, której zdobi koronę. W pozostałych mitologiach świata była uważana za oś kosmicznego koła, wokół którego obraca się sklepienie niebieskie i cały wszechświat. Czasami bywa nazywana pępkiem nieba. Wedle wierzeń europejsko-azjatyckich była traktowana jako końcówka nieruchomego słupa bądź gwoździa podtrzymującego sklepienie niebieskie.
Gwiazdę spadającą wiązano ze starym wierzeniem. Uważano niegdyś w Sparcie, że gdy spadła gwiazda to król zgrzeszył i powinien abdykować. Rzymianie uważali ją za danego przez Jowisza zwiastuna burzy, zapowiedź narodzin lub innych wydarzeń podobnie jak gwiazda betlejemska. Spadająca gwiazda w religii chrześcijańskiej symbolizuje, że dana dusza opuściła czyściec. W pozostałej symbolice jest to też, ostrzeżenie przed śmiercią bądź innym nieszczęściem.
Natomiast kometa, która przyjęła miano spadającej gwiazdy rozumiana była przez tysiąclecia jako zapowiedź katastrof i klęsk, trzęsień ziemi, potopów, głodu, wojen, upadku monarchów i władzy. Nawet Szekspir w swoim dziele Juliusz Cezar odwołuje się do tej symboliki pisząc
„Gdy nędza kona, nie świecą komety, niebo płomieni się przed śmiercią książąt”.[3} Według Plutarcha faktycznie przez tydzień po śmierci Cezara na niebie było widać kometę. Notabene, nie tylko w tym przypadku literatura nawiązuje do tych zjawisk oraz do ich symboliki. Adam Mickiewicz w swym dziele Pan Tadeusz pisze:
„kometa czasem wojny, czasem wróży kłótnie”.[4]
Natomiast gwiazda w dramacie William Szekspir Romeo i Julia, mogła symbolizować gwiazdę przewodnią.
Owo światełko nie jest świtem; jest to
Jakiś meteor od słońca wysłany,
Aby ci służył w noc za przewodnika
I do Mantui rozjaśniał ci drogę,
Zostań, więc nie masz potrzeby się spieszyć.[5]
Kometa jako symbol czegoś wyjątkowego, rzadkiego, starego
„starców i komety darzy się respektem z powodu tych samych cech: ich aspiracje do przepowiadania przyszłych wypadków oraz ich długich bród”,
taki podsumowujący cytat odnajdujemy w Myślach na różne tematy Jonathana Swifta.[6]
Według Juana Eduardoa Cirlota, w symbolice graficznej, gwiazdy często pojawiają się pojedynczo, a ich znaczenie zależy od umieszczenia, czasem barwy np. jak gwiazda rozpłomieniona, która jest symbolem centrum, siły wszechświata, kształtu i liczby ramion. Najczęściej spotykana jest gwiazda, pięcioramienna, która pojawiła się już w hieroglifach egipskich i oznaczała „wznoszenie się ku początkom”. Natomiast odwrócona gwiazda pięcioramienna to symbol piekielny wykorzystywany w czarnej magii.[7]
---
[1] Strona internetowa: http://www.vlo.torun.pl/~dkleb/kultura%20i%20tradycja/Astrikultura.htm
[2] W. Kopaliński, Słownik Symboli, Wiedza Powszechna, Warszawa 1990, s.105-108
[3] Szekspir W. , Juliusz Cezar, tłum. Słomczyński M., Zielona Sowa, Kraków 1999
[4] A.Mickiewicz, Pan Tadeusz
[5] W. Szekspir: Romeo i Julia. Przełożył Józef Paszkowski. [w:] Dzieła dramatyczne. Tom 5. PIW, Warszawa 1973
[6] J. Swift, Myśli na różne tematy
[7] J. E.Cirlot, Słownik symboli, Znak, Warszawa 2000, s.153-154
Artykuł pochodzi ze strony: http://www.artmet-meteorites.pl
© 2004-2011 
==>> WPROWADZENIE
Wersja do druku
Góra