Obowiązki muzułmanina
Islam opiera się na pięciu filarach: wyznaniu wiary w jednego Boga, modlitwie, poście, jałmużnie i pielgrzymce do Mekki. Są to obowiązki zasadnicze dla życia religijnego muzułmanów.
Obowiązki muzułmanów określa się mianem "filarów wiary" (arkan ad-din).
Konstytuują one i określają życie wiernych. Stanowią podstawę ich kultu religijnego. Są szczegółowo opisane w prawie muzułmańskim. Należy do nich:
1. wyznanie wiary w jednego Boga (szahada);
2. modlitwa rytualna (salat);
3. post (saum);
4. jałmużna (zakat);
5. pielgrzymka (hadżdż).
Każdy z tych obowiązków ma charakter indywidualny. Odnosi się do życia religijnego poszczególnego muzułmanina. Inną naturę mają obowiązki zbiorowe, przepisane gminie muzułmańskiej jako grupie. W przeciwieństwie jednak do "filarów wiary" nie każdy wierny musi je wykonywać. Niektóre muzułmańskie ugrupowania religijne do takich obowiązków zaliczały dżihad, czyli walkę na drodze Boga.
Przed przystąpieniem do wypełniania każdego z obowiązków wierny zobowiązany jest do wypowiedzenia zamiaru (nijja) przystąpienia do niego, gdyż musi go podjąć w pełni świadomie.
Wyznanie wiary – szahada
Wypowiadając formułę szahady:
"La ilaha illa Llahu wa-Muhammadun rasulu Llahi"
(Nie ma bóstwa oprócz Boga, Muhammad jest wysłannikiem Boga)
muzułmanie potwierdzają swoje oddanie religii islamu dając świadectwo dwóm podstawowym dogmatom muzułmańskim: wierze w Boga Jedynego i w proroczą misję Muhammada stanowiącym kwintesencję islamu.
Modlitwa – salat
Pobożny muzułmanin modli się pięć razy dziennie o ściśle określonych, według kalendarza księżycowego, porach:
- przed wschodem słońca (salat al-fadżr);
- w południe (salat az-zuhr);
- po południu (salat al-asr);
- po zachodzie słońca (salat al-maghrib);
- o północy (salat al-asza).
O modlitwie przypomina nawoływanie muezzina, czyli zawodowego recytatora azanu (śpiewnego wezwania na modlitwę). Muzułmanin może się modlić w dowolnym miejscu, gdyż, jak mówi jeden z hadisów, cała Ziemia jest meczetem islamu.
Przystępując do modlitwy muzułmanin musi być w stanie rytualnej czystości (tahara). Do jej osiągnięcia służą dwa rodzaje ablucji:
zwykłe obmycie (wudu lub tawaddu)
oraz pełne obmycie się (ghusl).
Pierwsze dotyczą stanu niewielkiej nieczystości, do której mogło dojść przez:
-dotknięcie osoby innej płci (oprócz własnego małżonka lub własnej małżonki);
-pójście za potrzebą lub dotknięcie wstydliwych części ciała;
-utratę przytomności lub zapadnięcie w sen.
Zwykłe obmycie wudu składa się z następujących elementów:
-wypowiedzenie lub pomyślenie intencji (nijja) obmycia się;
-wypowiedzenie basmali, czyli słów: "Bismi Allahi Ar-Rahmani Ar-Rahimi" (W imię Boga miłosiernego i litościwego);
-trzykrotne umycie dłoni do nadgarstków;
-trzykrotne przepłukanie ust;
-trzykrotne przepłukanie nosa (wciąganie wody do nosa z prawej ręki i wydmuchiwanie jej do lewej;
-trzykrotne mycie całej twarzy;
-trzykrotne mycie rąk do łokci (najpierw prawą trzy razy, potem lewą);
-zwilżenie włosów przez przetarcie wodą głowy od przodu do tyłu;
-mycie uszu (najpierw prawe, potem lewe, z zewnątrz i wewnątrz);
-trzykrotne mycie nóg do kostek włącznie (najpierw prawa trzy razy, potem lewą).
Gdy woda jest niedostępna, "obmyć" się można piaskiem lub drobnymi kamyczkami. Takie ablucje noszą nazwę tajammumu.
Do wielkiej nieczystości, po której należy zastosować pełne obmycie się (ghusl), dochodzi w wyniku:
-stosunku seksualnego;
-menstruacji;
-polucji;
-urodzenia dziecka.
Ghusl zakłada dokładne umycie całego ciała. Woda w tym wypadku jest niezbędna.
Przystępując do modlitwy muzułmanin staje twarzą w kierunku Mekki. Kierunek ten nazywany jest qiblą. W meczecie wyznacza go mihrab,specjalne wgłębienie w ścianie.
Obowiązkową dla mężczyzn modlitwą w meczecie jest tylko popołudniowa piątkowa, choć teolodzy zalecają jak najczęstsze odprawianie modłów w świątyni.
Modlitwa złożona jest z dwóch części:
fardu – modlitwy nakazanej przez Boga
i sunny – modlitwy nakazanej przez proroka Muhammada, ale nieobowiązkowej.
Tak jak każdy obowiązek muzułmanina, tak i modlitwę poprzedza wypowiedzenie sobie intencji (nijja). Następnie wygłasza on ikamę, której treść jest tożsama z tekstem azanu. Wtedy gotowy jest już do przejścia do tego etapu modlitwy, na który składają się gesty, pokłony i bicie czołem noszące nazwę
raka.
Wykonując rakę muzułmanin:
1. podnosi dłonie na wysokość uszu i opuszcza je wygłaszając jednocześnie formułkę takbiru: "Allahu akbar" (Bóg jest największy);
2. patrzy przed siebie i wypowiada Al-Fatihę, czyli pierwszą surę koraniczną, a następnie inną wybraną przez siebie surę lub jej fragment;
3. pochyla się kładąc dłonie na kolanach, wypowiada takbir oraz słowa "Subhana Allahi ta'ala" (Chwała Bogu Najwyższemu);
4. prostuje się i klęka bijąc pokłon (sudżud) tak, by z ziemią zetknęło się siedem punktów jego ciała: czoło, dłonie, kolana, palce nóg – wypowiada wtedy akt skruchy za swpje grzechy;
5. siada na piętach wygłaszając takbir;
6. jeszcze raz wykonuje sudżud;
7. zwraca się w prawą i lewą stronę mówiąc słowa: "As-salamu alajkum wa rahmatu Allahi" (Niech pokój będzie z wami i miłosierdzie Boże". Ten tzw. taslim kończy modlitwę.
Post – saum
Muzułmanie poszczą w miesiącu ramadanie, czyli dziewiątym miesiącu kalendarza muzułmańskiego, w którym według tradycji został objawiony Koran. Jest trzecim z pięciu obowiązków muzułmanina, a jednocześnie ważnym filarem religii islamu. Jego zasady reguluje Koran:
"O wy, którzy wierzycie! Jest wam przepisany post (...) na określoną liczbę dni"
(2:183-184).
Początek i koniec saumu ogłaszają uczeni muzułmańscy na podstawie obserwacji księżyca. Muzułmanie w czasie ramadanu od wschodu do zachodu słońca wstrzymują się od spożywania potraw i napojów, palenia, odbywania stosunków płciowych i czasami przełykania śliny. Ci, którzy z jakichś powodów (podróż, menstruacja, choroba) nie pościli bądź przerwali post w czasie ramadanu, zobowiązani są odbyć go w innym okresie.
Post stanowi symbol oczyszczenia religijnego, głębokiej duchowej dyscypliny, a także triumfu umysłu nad materią. Muzułmanie twierdzą, że saum chroni społeczeństwo przed złem i zepsuciem, a jednocześnie wyrabia poczucie sprawiedliwości i równości. Dlatego w islamie zalecane są też posty dobrowolne odbywane poza ramadanem.
Cały okres ramadanu jest czasem szczególnej religijności. W meczetach odbywają się zespołowe modły, zwane tarauih oraz recytowany jest Koran (każdego dnia postu kolejna jego część).
Zachód słońca jest znakiem przerwania postu. Muzułmanie spożywają wtedy uroczystą kolację, tzw. iftar. Noce zwykle wypełnia życie towarzyskie oraz obfite jedzenie.
"Jedzcie i pijcie, aż odróżnicie nitkę białą od nitki czarnej o świcie"
(2:187).
Wraz ze świtem muzułmanie podejmują post na nowo.
Jałmużna – zakat
Rdzeń pochodzącego z języka aramejskiego słowa zaka oznacza "oczyszczenie". Nie chodzi tu jednak tylko o moralne oczyszczenie umysłu przywiązanego do dóbr materialnych przez wyzbycie się małej ich części na rzecz ubogich, ale o puryfikację, czy nawet legitymizację majątku prywatnego dzięki przeznaczeniu jego części na potrzeby gminy muzułmańskiej.
Zakat jest w islamie jałmużną obowiązkową, regulowaną przez prawo muzułmańskie. Stanowi on formę podatku o wysokości jednej czterdziestej rocznych dochodów muzułmanina. Powinien być przekazywany bezpośrednio osobom potrzebującym, do kas opieki społecznej lub fundacji waqfowych służących do opłacania meczetów i instytucji religijnych. W Arabii Saudyjskiej i Pakistanie zakat oficjalnie pobiera państwo.
Koran jednoznacznie określa, dla kogo ma być przeznaczony zakat: "Jałmużny są dla ubogich i biedaków, i tych, którzy przy nich pracują, i dla tych, których serca zostały pozyskane, i na wykup niewolników, i dla dłużników, i dla drogi Boga, i dla podróżnego" (9:60).
Obok obowiązkowej jałmużny zalecane są dobrowolne darowizny zwane sadaka, które najczęściej rozdaje się w dniu id al-fitr (Święto Zakończenia Postu).
Pielgrzymka – hadżdż
Pielgrzymkę do Mekki powinien odbyć każdy muzułmanin zdrowy na ciele i umyśle oraz posiadający środki materialne, by tego dokonać.
"Na ludziach ciąży obowiązek względem Boga – na tych, którzy mają ku temu środki – odprawienia pielgrzymki do tego Domu"
(3:97).
Hadżdż odbywa się w ostatnim miesiącu kalendarza muzułmańskiego, od 7. do 13. zu al-hidżdża. Oznacza on pielgrzymkę większą w kształcie, w jakim ustalił ją prorok Muhammad w 632 roku, gdy tuż przed swoją śmiercią odbył tzw. pielgrzymkę pożegnalną (hidżdżat al-wada). W jej skład wchodzi też umra, czyli pielgrzymka mniejsza, którą odbyć można w dowolnym okresie roku. Niemniej umra, w czasie rytuałów hadżdżu, stanowi jego integralną część
jako jeden z początkowych obrzędów.
Większość obchodów upamiętnia wydarzenia z życia proroka Ibrahima, jego nałożnicy Hadżar i ich syna Ismaila, legendarnego
protoplasty Arabów. Ideą pielgrzymki nie jest tylko zadośćuczynienie jednemu z najważniejszych obowiązków muzułmańskich. Hadżdż uczy wiernych dystansu do dóbr materialnych, statusu społecznego, podziałów rasowych. Przed Bogiem wszyscy, biedni czy bogaci, biali czy czarni, są równi i będą takimi w Dniu Sądu Ostatecznego. Poza tym pielgrzymka, gromadząc muzułmanów z całego świata, budzi ich solidarność i jedność.
Przystępując do rytuałów pielgrzymki muzułmanin musi być w stanie uświęcenia, czyli ihramu. Stan ten osiąga się przez pełne obmycie się (ghusl), obcięcie włosów i paznokci. Mężczyźni przepasują się wtedy dwoma nie zszytymi sztukami białego płótna. Kobiety natomiast owijają ciało jednym kawałkiem białego płótna pozostawiając przy tym odkrytą twarz. Białe szaty noszą również nazwę ihram. Jednolity dla wszystkich strój wyrabia u muzułmanów pocz ucie r ówności względem Boga.
Pielgrzymka rozpoczyna się obrządkami umry.
- Pielgrzymi siedmiokrotnie okrążają świątynię Al-Kabę, w którą wmurowany jest, dany Adamowi przez Boga,
Czarny Kamień – największa świętość islamu. W czasie tego tzw. tawafu należy za każdym okrążeniem podejść do Czarnego Kamienia i go pocałować.
- Potem między wzgórzami As-Safa i Al-Marwa odbywa się bieg (saj) symbolizujący rozpaczliwe poszukiwanie wody przez Hadżar dla Ismaila.
- Potem pielgrzymi piją wodę ze źródła Zamzam.
- Pielgrzymka większa hadżdż rozpoczyna się jeszcze tego samego dnia
- 7. zu al-hidżdża od wysłuchania uroczystego kazania w Al-Kabie.
- Nastepnie pielgrzymi udają się Al-Miny i Al-Muzdalify, a noc spędzają na modlitwie na równinie Arafat. Tam też odbywa się ceremonia postoju (wukuf). Od południa do zachodu słońca pielgrzymi stoją wznosząc do Boga modły.
- 9. zu al-hidżdża ma miejsce symboliczne
kamienowanie szatana (dżamra). Trzy diabły, które miały kusić Ibrahima, by nie składał swego syna w ofierze Bogu, wyobrażone są tu w postaci trzech kamieni. Pielgrzymi obrzucają je uzbieranymi wcześniej kamykami.
Następnego dnia zarówno pielgrzymi, jak i muzułmanie na całym świecie jednoczą się w ceremoniach najważniejszego święta islamu – święta ofiar (id al-adha). Składają Bogu ofiarę ze zwierzęcia. Mięso to jest spożywane w ciągu następnych trzech dni. Następnie zdejmuje się ihram, a mężczyźni się golą. Pielgrzymi odbywają jeszcze jeden tawaf. Mogą też udać się na kolejne kamienowanie szatana.
Korzystano z:
Janusz Danecki Podstawowe wiadomości o islamie t.I, Warszawa 1998
Francis Robinson Świat islamu, Warszawa 1996
Janusz Danecki Słownik – kultura islamu, Warszawa, 1997
Koran w przekładzie J. Bielawskiego, Warszawa 1986
Iza Szybilska
Żródło: Arabia.pl
-------------
(Od jakiegoś czasu zaprzestano masowych rzezi zwierząt w miejscach publicznych.)
© 2004-2011 
==>> WPROWADZENIE
Wersja do druku
Góra