Wielki Piątek wyznawców Prawosławia
Wyznawcy prawosławia, których największe w kraju skupiska są w województwie podlaskim, obchodzą uroczystość Wielkiego Piątku.
Dwa lata temu Wielkanoc w Cerkwi oraz wiernych innych obrządków wschodnich, m.in. grekokatolików, wypadła 8 kwietnia - w tym samym terminie, co u katolików.
W Wielki Piątek w cerkwiach nie odprawia się liturgii. Wczesnym popołudniem odbywają się procesje, potem nabożeństwa i adoracja Grobu Pańskiego, czyli płaszczanicy.
Płaszczanica to uroczyście wystawiona na środku świątyni ikona przedstawiająca złożenie Chrystusa do grobu. Ikona leży na tzw. świętym prestole (stoliku), przykrytym zdobionym całunem, a wierni oddają jej cześć, kłaniając się.
W Białymstoku głównym uroczystościom przewodniczy ordynariusz prawosławnej diecezji białostocko-gdańskiej biskup Jakub. Główne nabożeństwo Wielkiego Piątku w diecezji przemysko-nowosądeckiej odbyło się w cerkwi katedralnej pw. Świętej Trójcy w Sanoku.
W Cerkwi nie praktykuje się umieszczania przy Grobie Pańskim elementów świeckich. Pojawiają się jedynie świece i kwiaty. Adoracja potrwa całą noc z piątku na sobotę.
Niektórzy wierni są w świątyni przez cały ten czas. W pierwszych wiekach chrześcijaństwa wszyscy wierni zostawali na nocnych modlitwach przy płaszczanicy, a wczesnym rankiem, by nie odchodzili do domów, duchowni rozdawali im chleb i wino, by mogli zaspokoić głód.
Wielki Piątek oznacza w chrześcijaństwie ukrzyżowanie Chrystusa, jego śmierć i złożenie do grobu. Śmierć Jezusa na krzyżu uważana jest za początek zmartwychwstania. Według tradycji prawosławnej, Syn Boży zstąpił wówczas do piekieł, by zabrać swoją własność - dusze zmarłych. Dlatego w prawosławnej ikonografii zmartwychwstanie jest często malowane jako zstąpienie do piekieł.
Żadna ikona paschalna nie przedstawia samego momentu zmartwychwstania. Prezentują np. Chrystusa stojącego na obłoku na wprost opuszczonego miejsca pochówku, a po jego stronach śpiących żołnierzy lub pierwszych świadków zmartwychwstania Chrystusa - kobiety, które przyniosły mirrę, by namaścić jego ciało.
W Wielki Piątek prawosławnych, podobnie jak u katolików, obowiązuje ścisły post. Zaleca się nawet zupełne powstrzymywanie się od posiłków aż do wieczora. Duchowni tłumaczą, że chodzi o to, by w ten szczególny dzień "nie myśleć o chlebie doczesnym, ale o pokarmie dla duszy".
Prawosławni hierarchowie szacują, że w Polsce jest ok. 550-600 tysięcy wyznawców prawosławia. Przyjmuje się, że połowa z nich mieszka w województwie podlaskim, m.in. w Białymstoku, Hajnówce, Bielsku Podlaskim i Siemiatyczach. Kilka tysięcy prawosławnych mieszka na Podkarpaciu.
PAP
© 2004-2011 
==>> WPROWADZENIE
Wersja do druku
Góra