Celtowie
Celtowie zamieszkiwali w epoce żelaza środkową i zachodnią Europę. Ich ekspansja przypada na okres od VI do III w p.n.e. Religia Celtów nie stanowi zjawiska jednorodnego, ulegała bowiem ciągłym przeobrażeniom, jej ślady występują na obszarze od granicy francusko - iberyjskiej po Azję Mniejszą.
Wierzenia i obrzędy dzielą się na cykl doroczny i rodzinno-społeczny, natomiast różnice między wierzeniami zachodnio-galijskimi a wschodnich plemion celtyckich są dość wyraźne. W średniowieczu każdy klan posiadał swoje drzewo, najczęściej była to jabłoń. Wierzono, iż dusze zmarłych i dusze nie narodzonych dzieci przebywają w pobliżu wielkich, kamiennych, pionowo ustawionych głazów zwanych menhirami. Od IX w. rozpowszechnił się zwyczaj kuwady, polegał on na specyficznym zachowaniu mężczyzn podczas połogu żony. Wstrzymywali się oni od jedzenia lub kładli do łóżka i przyjmowali życzenia. Innym zwyczajem w średniowiecznej Irlandii był Altram. Polegał on na zwyczajowym oddawaniu dziecka po ukończeniu 7 lat do innej rodziny, najczęściej do rodu matki, albowiem odnajdujemy w religii Celtów ślady matriarchatu. Pokrewieństwo liczyło się tylko ze strony matki, a dzieci ślubne miały te same prawa co nieślubne.
Król dziedziczył władzę po matce, ale musiał być zatwierdzony przez zbór klanów. Był on w zasadzie mężem wszystkich kobiet, zapewniał im płodność.
Do znanych nam bóstw kobiecych należą :
Epona, uważana za opiekunkę koni, a w świetle nowszych badań - Królową Matkę Ziemię oraz bóstwa
Rhiannon, Arduinna, Nautosvelta, Rosmerta, Maja.
Do najważniejszych obrzędów celtyckich należały
obrzędy inicjacyjne, których ważnym elementem była kąpiel przez zanurzenie w kotle. Kocioł stanowił dość istotny element kultu, na niego bowiem składano przysięgi, również małżeńskie. Prawdopodobnie obrzędy inicjacyjne odbywały się gromadnie dla wszystkich klanów składających się na jedno plemię zwane" tuatha".
Innym istotnym elementem kultu były czaszki i głowy, z nimi wiązał się
obrzędowy kanibalizm. W ikonografii celtyckiej jego przejawem były tak tzw. Śpiące głowy, czyli maski z przymkniętymi oczami. Miały one za zadanie
odwracanie uroków i "złego oka", związane również były z obrzędami inicjacyjnymi.
W I w. również w ikonografii gallo-rzymskiej znajdujemy tzw. matres, tak zwano dojrzałe kobiety odziane w długie powłóczyste szaty, z głowami ustrojonymi w duże czepce. Są to również przejawy ustroju matriarchalnego.
Do bóstw męskich Celtowie zaliczali przede wszystkim
Eochaida Ollathira Dagdę - jednego z pięciu druidów,
Luga - boga słońca oraz wielkiego
Kowala Gobniu. Znali również
Kernunnosa - rogatego boga płodności i siły.
Ofiary ze zwierząt rogatych - byków wchodziły zapewne w skład uroczystości inicjacyjnych oraz zaduszkowych.
Silnie rozpowszechniony był
kult wody źródeł i rzek, które były uważane za siedziby dusz. Wodę i ogień druidzi uważali za skład wszechrzeczy.
Bardzo silnie rozwinięty był kult drzew, którego ślady przetrwały do dziś. Rozpowszechniony był również
kult dzika, który był potrawą rytualną, biały dzik był również symbolem druidów.
Druidzi byli to kapłani, mędrcy, magicy, którzy zajmowali się uczeniem młodzieży, kształcili się w sztukach tajemnych, należała do nich metalurgia i garncarstwo. Wykształcili oni odizolowaną rządzącą klasę, zwalczaną przez cesarstwo rzymskie. Prawdopodobnie w ich rękach był również handel.
Nie posiadali świątyń, starszyzna plemienna zbierała się w świętych gajach, które były miejscem kultu. W Polsce śladami wpływów celtyckich są obrzędy : gaik na Śląsku, ognie świętojańskie oraz nazwy n.p. Tyniec, Brenna, słowa: "broń", "władyka", groby wojowników celtyckich w województwie krakowskim oraz sanktuarium na górze Ślęży koło Wrocławia.
Zarys tematu do rozwinięcia
© 2004-2011 
==>> WPROWADZENIE
Wersja do druku
Góra