Religioznawstwo
Zagadnienia Religijne
Europa Pogańska
Azja
Hinduizm i odłamy
Judaizm i odłamy
Chrześcijaństwo i odłamy
Islam i odłamy
Ameryka
Australia i Oceania

Religie a etnologia - Wprowadzenie w świat czarnej magii

WPROWADZENIE W ŚWIAT CZARNEJ MAGII

Choć nauki zwane ścisłymi wciąż postępują naprzód i człowiek współczesny zgłębia strukturę atomów, genów, komórek mózgowych, opanowując coraz szersze rejony natury, życie duchowe istoty ludzkiej zawsze było, jest i będzie pełne tajemnic i niewiadomych. W tym fascynującym wewnętrznym świecie już w zaraniach zorganizowanego życia człowieka, najważniejszą rolę pełniła magia, przenoszona z pokolenia na pokolenie wraz z przemijającymi narodami. Jak bardzo była ważna, wystarczy sobie przypomnieć, że nie istniała taka kultura, ani taka cywilizacja, która by nie posiadała własnej magii — mieli ją Babilończycy, Egipcjanie, Celtowie, Persowie, Majowie, Polinezyjczycy, Indianie Ameryki Północnej i Południowej. I jakkolwiek by nazywali się członkowie elity praktykujący Wielką Magię — czarownicy, szamani, magowie, czarnoksiężnicy czy guślarze, zawsze zaznaczała ona swoją obecność na wszystkich kontynentach i pod każdą szerokością geograficzną.

Co to jest magia? Słowniki najczęściej podają następującą definicję: „Jest to sztuka polegająca na stosowaniu pewnego systemu praktyk osiągających efekty znajdujące się w sprzeczności z prawami natury." I jeśli mamy użyć tej definicji, nazbyt wyczerpującej, nazbyt konkretnej i nazbyt jednostronnej, musimy uznać, iż magia jest antagonistyczna w stosunku do religii. Ponadto magię, zarówno jej wykonawcy czy twórcy jak i uczeni, dzielą na wiele klas, a więc na białą i czarną, praktyczną i teoretyczną, teurgię i geocję oraz naturalną.

My zajmiemy się tutaj wyłącznie tym, co powszechnie nazywa się czarną magią oraz jej istnieniem we współczesnym świecie; ustalmy wobec tego granice pomiędzy magią czarną i białą.

Biała magia uważana jest za tę, która „czyni dobro" i ogranicza się do niewinnych doświadczeń i eksperymentów, pozostających w zgodzie z prawami natury*, i w obecnym świecie używana jest przez iluzjonistów, kuglarzy cyrkowych, w rozmaitych modnych grach itp.

Natomiast czarna magia przeciwnie, usiłuje podporządkować swym celom moce tajemne, używając mniej lub bardziej skomplikowanych formuł, obrzędów oraz zaklęć. Zwykle uważana jest jako antyreligijna i przeciwna naturze, w związku z powyższym nazywa się ją geocką, a schodząc kategorię niżej — znachorską, guślarską itp.

Przez całe wieki na temat czarnej magii powstawały i ucierały się najrozmaitsze sądy. W kulturach starożytnych magia trwała w najściślejszej symbiozie z religią, tak że nadzwyczaj trudno byłoby ustanowić pomiędzy nimi ścisłe granice i ustalić, gdzie kończyła się ta pierwsza, a zaczynała druga. Nieco później, wraz z umacnianiem się religii chrześcijańskiej, poszczególne koncepcje znacznie się zmieniały i tak różni autorzy orzekli, iż czarna magia jest sztuką satanistyczną i antyreligijną, osiągającą swoje cele dzięki współudziałowi demonów. Tę kategoryczną opinię między innymi wydał w swoim dziele Apologetica w 203 r.n.e. Tertulian.
 

Już w wieku X Bizantyńczyk Psellos bardziej konkretyzuje temat: dzieli magię na białą i czarną i wyjaśnia, że ta pierwsza nie pozostaje w sprzeczności z naturą i nie zasługuje na potępienie, natomiast ostro atakuje tę drugą. Natomiast w świetle autorytetu definitywnie klasyfikuje magię słynny opat z Tritheim, Johann von Heidenberg: Wszelka wiedza sama w sobie jest dobroczynna, choć można jej użyć tak dla dobra jak i dla zła, zależy od celu, jakiego się szuka. Możemy z tego wyciągnąć dwie konkluzje: pierwszą, że magia nie jest zabroniona ani też nie czyni zła, bowiem z jej osnowy można odrzucić zło i można czynić dobro, a drugą, niech się ocenia rzeczy podług otrzymanych wyników i że czasem nie można oceniać danej wiedzy, iż jest dobroczynna, bowiem nie wiedzie ku dobremu, ku cnocie. Zatem każda wiedza może być dobra albo zła i to samo tyczy się magii, która daje poznania dobro czyniące, choć niebezpieczne, jeśli nie stosuje się ich jak należy."
 

Snując te niezbyt skomplikowane rozważania, opat z Tritheim wetknął kij w mrowisko, szczególnie wówczas gdy stwierdził: „W magii niebezpieczna jest nie wiedza, tylko jej zastosowanie praktyczne."
 

Niezwykle trafna i mądra uwaga, z jaką tu się całkowicie zgadzamy. To tak, jakby naszym współczesnym uczonym, na przykład fizykom jądrowym, ktoś dał zbawienną radę: „Bawcie się dalej chłopcy waszymi wzorami i studiujcie sobie po nocach, tylko nie wyprodukujcie nam Hiroshimy..."

* Zapewne znawcy przedmiotu mają gotowe definicje określające granice magii białej i czarnej. Natomiast ci, który praktykują tę pierwszą z oburzeniem przyjęliby wypowiedź J.L. Barceló, bowiem w swych eksperymentach, jak twierdzą, odwołują się do pomocy Boga oraz dobrych istot z zaświatów, a więc czy efekty ich działania (które nazywają białą magią) pozostają w zgodzie z prawami natury? (przyp. tłum.).

Już w pierwszych latach naszej ery dokonywano zaklęć przy pomocy zhczynnych rysunków, takich jak przedstawiony na rycinie; używano go w Rzymie w obrzędach magicznych.


Kontynuując linię owych pionierów, oddających pod sąd magię, późniejsi autorzy traktatów rozwijali coraz konkretniejsze koncepta, i tak De Plancy w swym słynnym Dictionnaire Infernal (Słownik Piekielny) twierdzi: „Magia jest sztuką dokonywania rzeczy znajdujących się poza zasięgiem ludzkich możliwości, bądź to z pomocą demonów, bądź to przy zastosowaniu innych obrzędów, zabronionych przez religię."
 

Natomiast Fraenkel oznajmia: „Dążenie człowieka do poznawania i praktykowania magii w żadnym wypadku nie zasługuje na potępienie. Magia walczy z cierpieniem i słabościami ciała, powoduje jego rozkwit i radość życia. Może i musi oddać się w służbę ludzi z całego świata. Ale ściśle należy określić, w jakich okolicznościach i warunkach użytkowane sposoby magiczne staną się przychylne dla człowieka."
 

Jeśli idzie o magów, czyli rzeczywistych praktyków tej wielkiej sztuki, to jak wiadomo, w starożytności byli oni ludźmi szanowanymi, budzili lęk i uważano ich za ważne osobistości. W końcu słowo mag pochodzi z perskiego „magu" i znaczy „kapłan". Kościół Katolicki walczył z nimi od początków swojego istnienia, ekskomunikując ich podczas wielu swoich konsyliów, na przykład w Agdzie (506 r.), Orleanie (511), Auxerre (586), Narbonne (589), Reims (625), Tours (813), Paryżu (829), Angers (1294), Valladolid (1322), Kolonii (1367), w Rouen (1445). W rezultacie tych potępiających wyroków w europejskim średniowieczu wielu czarnoksiężników przypłaciło życiem swoje praktyki magiczne.
 

Oczywiście w ciągu wieków działalności rozmaitych magów powstawało mnóstwo utworów, które uzyskały wielką popularność, a nawet zasłużone poważanie. Podajmy tytuły najbardziej znanych od czasów antycznych po obecne: Hermesa Trismegistosa Szmaragdowa Tablica, Asclepios, Pymander, Minerva Mundis; Porfiriusza Komentarze do Tymeusza; Jamblicha O misteriach Egipcjan i Demony; Artephiosa Clavis Sapientiae (Klucz Mądrości); Alberta Wielkiego Libellus de Alchymia (Traktat o Alchemii), De Virtutibus Herbarum (0 zaletach roślin), Lapidum (O kamieniach), Animalium (O zwierzętach) i Secretus Mulierum (Tajemnice kobiet); Korneliusza Agrippyas Notoria (Sztuka jawna), De Incertitudine et Vanitate Scientiarum (0 niepewności i marności nauk) i O tajemnej filozofii; Paracelsusa Arcanum Arcanorum (Tajemnice tajemnic), Opera Omnia (Dzieła wszystkie). De Presagius (0 przeczuciach), Vaticiniis et Divinationibus (O proroctwach i wieszczbach) oraz Archidoxo Magicum (Arcytezy magiczne); Porty Magia Naturalis (Magia naturalna) i De Miraculis (0 cudach).
 

Inni znakomici autorzy słynnych dzieł, spełniających rolę podręczników, to Apolloniusz z Tiany, nasi hiszpańscy filozofowie Raimundo Lulio i Arnoldo z Villanovy, następnie Nikolaos Flamel, Postel, Atanazy Kircher. Natomiast do najsłynniejszych dzieł anonimowych autorów, przypisywanych słynnym postaciom historycznym, należą: Clavicula Salomonis (Kłódki Salomona), El Gran Grimorio del Papa Honorio (Wielka księga czarnej magii papieża Honoriusza), Czarna Księga oraz przypisywana papieżowi Leonowi III, a obecnie dość często cesarzowi Karolowi Wielkiemu Exorcizandis Obsessis a Demonio (0 wypędzeniu demona z nawiedzonego). Na deser jeszcze podamy miłośnikom wiedzy tajemnej smakowity kąsek pod tytułem Czerwony Smok.

Tak obfita informacja i chęć zgłębienia tajników ludzkiego ducha musiała spowodować rozszerzanie się praktyk magicznych. A jednak czarnoksiężników uprawiających czarną magię nie było aż tak wielu z uwagi na wymaganą głęboką wiedzę oraz specyficzne warunki, jakie mogły występować raczej okazyjnie. Tymczasem mag — prócz posiadania nadzwyczajnej osobowości i pewnego rodzaju charyzmy — musiał być prawdziwym ascetą w myśl zasady „mens sana in corpore sano" i zachowywać całkowitą abstynencję w tym, co zwykliśmy nazywać rozkoszami życia. Więc aby otrzymać najlepsze rezultaty w praktykach magicznych, nie były zalecane biesiady przy dobrze zastawionym jadłem i napitkiem stole ani też obcowanie z odmienną płcią. Z drugiej strony praktykowanie magii — albo czarnoksięstwa — stawało się najprawdziwszą nauką, która musiała ulegać przeobrażeniom w trzech następujących fazach:

A.  Uzyskanie pełnego poznania tajemnic natury.
B.  Niezłomne trwanie w zamiarze kierowania wszystkich sił psychicznych na dany obiekt.
C.  Dokonywanie dzieła w warunkach rygorystycznych dopełnień określonych obrzędów.

Magiem pierwszej kategorii mógł być tylko ktoś, kto dysponował szczególnymi warunkami fizycznymi, posiadał wielką wiedzę, która w owych czasach nie była dana większości, oraz trwał w niezłomnej woli otrzymania zadziwiających wyników swojej pracy. Stąd też bierze się sława wielkich czarowników oraz ich wpływ na rozwój myśli epoki, w jakiej żyli i jaką reprezentowali. Nic więc dziwnego, że tych ludzi szanowano, bano się ich, a także nienawidzono.

Tak więc już w zaraniach historii ludzkości magia odgrywała rolę przodującą: czasem oficjalnie, w pełnym świetle i glorii, innym razem potajemnie w warunkach prześladowań. W dzisiejszej dobie, w epoce rozwoju nauki i oświaty, żyje nadal i to taką siłą, jakiej niewielu ludzi by się mogło spodziewać, choć — jak wszystko — stała się obiektem bezwstydnej komercjalizacji, która, jak się wydaje, postąpiła z nią niegodziwie. Ale o tym już w następnych rozdziałach.


 * * * * * * * * * * * * * *


Fragment książki: Jose Luis Barcelo - Czarna magia XX wieku

SPIS TREŚCI:
 
I. Wprowadzenie w świat czarnej magii
II. Krótka historia magii
III. Magia w dzisiejszym świecie
IV. Komercjalizacja magii w naszych czasach
V. Aktualne światowe ośrodki magii
VI. Powtórka z zaklęć i egzorcyzmów
VII. Miscellanea amuletów dla czarostwa
VIII. Wymagane warunki dla czarostwa
IX. Kadzidła, świece i proszki dla praktyk magicznych
X. Wielki herbariusz czarnoksiężnika
Xl Mandragora — roślina człowiecza
XII. Tajemna moc liczb
XIII. Magia nieznana, daleka i straszna: tantryzm hinduski
XIV. Groźne wangi vudu
XV. Wielka magia miłosna i erotyczna
XVI. Wielkie sekretne formuły magiczne wszystkich czasów
XVII. Magia w dzisiejszym świecie

Leksykon magiczny

I. Bogowie, demony i straszydła
II. Wtajemniczeni i inni
III. Księgi światła i księgi ciemności

 


Data utworzenia: 25/02/2012 @ 19:34
Ostatnie zmiany: 04/07/2012 @ 00:59
Kategoria : Religie a etnologia
Strona czytana 4105 razy


Wersja do druku Wersja do druku

 

Komentarze

Nikt jeszcze nie komentował tego artykułu.
Bądź pierwszy!

 
Trzecie Oczko
bibliografia_cz2/zarys-dziejow.jpgbibliografia_cz1/har-klu.JPGbibliografia_cz3/chrzescijanstwo-przyszlosci.jpgbibliografia_cz3/50-najwiekszych-k.jpgbibliografia_cz2/historia-polski-sz.jpghistoria-duchowosci-chrzes.jpgbibliografia_cz3/Angelo Scarabel.jpglocke.jpgbibliografia_cz1/historia-gotow.jpgbibliografia_cz2/borkowski-socjologia.pngbibliografia_cz3/buddyzm-b-p-l-a.jpgbibliografia_cz3/peck-w-poszukiwaniu.jpgbibliografia_cz1/Ludzie-bogowie-i-przybysze-z-kosmosu-Stoczkowski.jpgbibliografia_cz1/zapomniany-s-s.jpgbibliografia_cz2/Mot-na-czarownice.jpgzorian-dolega-chodakowski3.gifbibliografia_cz2/Wandalowie-i-ich-afrykanskie-panstwo-Strzelczyk.jpgHistoria medycyny-1988.jpgbibliografia_cz2/historia-powszechna-sredniowiecze.jpgbibliografia_cz1/dialog-kultur-cywi-i-rel.jpgbibliografia_cz3/budda.jpgmeksykanskie-abc.jpgbibliografia_cz2/tyloch-rekopisy.jpgbibliografia_cz3/Religie Aryow W.jpegbibliografia_cz3/zycie-cwa.bmpochrzczeni-w-duchu.jpgbibliografia_cz1/skrok-na-tropach.jpgdakowie-HD.jpgbibliografia_cz1/eliade-sacrum-mit-historia.jpgbibliografia_cz1/papiez.jpgre-afryki.jpgbibliografia_cz3/kanert-buddyzm.jpghughes-rzym.jpgbibliografia_cz2/POA2.bmpbibliografia_cz3/gibbon-zmierzch.jpgskrzypekoswiecenie-fr.jpgpolemicznie-wipszycka.gifbibliografia_cz3/Hetyci-klingel.pngbibliografia_cz1/al-ar-pal.JPGbibliografia_cz1/hellenizm-a-j.jpgbibliografia_cz3/kataryzm.jpgbibliografia_cz3/dennett-odczarowanie.jpgbibliografia_cz2/sladami-etruskow.jpgbibliografia_cz2/sztuka-starozytnego-wschodu-1.gifbibliografia_cz2/gilgamesz.jpgbibliografia_cz3/historia-chin.jpgswietowanie-doroczne-pl.jpgbibliografia_cz2/homo-ludens-h.jpgbibliografia_cz1/484.jpgbibliografia_cz3/haasler-tajne-sprawy-papiezy.jpgbibliografia_cz3/ile-lat-ma-wsz.jpgbibliografia_cz3/FitzGerald - Chiny.jpgbibliografia_cz2/Historia-piekna-eco.jpgbibliografia_cz3/mity-green.jpgbibliografia_cz1/kow-w-ch.JPGbibliografia_cz3/teksty-piramid.jpgbibliografia_cz2/Ksiega-Rodz-interlinearna.jpgbibliografia_cz3/rod-argeadow.jpgbibliografia_cz1/swiderkowna-rozmowy-o-bib-nt.jpgaztekowie-narod-wybrany-p-s.jpegbibliografia_cz1/cha-kos.JPGbibliografia_cz2/encyklopedia-kat-1.jpgbibliografia_cz1/homerski-wstep-ogolny-do-pisma-swietego.jpgbibliografia_cz1/starozytnosc-bajeczna.jpghistorya powszechna kosciola.jpgbibliografia_cz1/religie-slowian-sz.jpgbibliografia_cz3/stomma-slonce.jpgbibliografia_cz2/mitologia-sta-grecji.jpgbibliografia_cz2/freud-czlowiek.jpgbibliografia_cz2/his-s.bmpzdybicka.jpgDrozdowicz-G-nurty-now-f-franc.jpgbibliografia_cz2/boas-umysl-cz-pierwotnego.jpgkoran.jpgbibliografia_cz3/legowicz-zarys.jpgbibliografia_cz1/dz-ze-za.jpgbibliografia_cz3/do-ziemi-swietej.jpgmajowie-gall.jpgbibliografia_cz3/his-niem.jpgmoralnosc-mozgu.jpgbibliografia_cz3/wilson-o-naturze.jpgstarozytny-egipt=w.jpgbibliografia_cz3/rytualy-dawne-i-w.jpgbibliografia_cz1/zycie-co-g-merowingow.jpgbibliografia_cz1/30-wyznan.jpgjudaizm-solomon.jpgparandowski-mitologia.jpgcairns-e2.bmpateizm=nowicki.jpghistoria-koloru.jpgbibliografia_cz2/mitologia-indyjska.jpgbibliografia_cz2/popko-huryci.jpgslownik religii.jpgswiat-fenicjan.jpgbibliografia_cz2/Nowodworski-Encyklopedia_koscielna.jpegbibliografia_cz2/mitologia-lu-syberii.jpgbibliografia_cz1/socjo-reli.jpgbibliografia_cz2/Paul-Herrmann.jpgbibliografia_cz1/swiety-baldachim.JPGbibliografia_cz2/Piecioksiag-v.jpgbibliografia_cz2/mitologia-slowian-gi.jpgbibliografia_cz1/his-chrzex-p-johnson.jpgbibliografia_cz2/sztuka-starozytnego-wschodu-2.gifbibliografia_cz2/kuncewicz-piotr-antyk.jpgbibliografia_cz3/renan.jpgbibliografia_cz1/po-arch_chrzescijanskiej.jpgbibliografia_cz1/szczepanowicz-ziemia-swieta.jpgholownia-kos-d-s-z.jpgbibliografia_cz1/atlas-miejsc-biblijnych.jpgbibliografia_cz3/konstantyn-w-krawczuk.jpgbibliografia_cz2/wojcik-historia-p-XVII.jpgbibliografia_cz1/kosidowski-opowiesci-bib.jpgzycie-se-ksiezy.pngbibliografia_cz2/fedon2x.jpgbibliografia_cz2/polska-piastow.jpgbibliografia_cz3/kobieta-w-czasach.jpgbibliografia_cz3/religia-en.jpgbibliografia_cz2/slow-sy.jpgbibliografia_cz1/sarmaci-sulimirski.jpgzycie-codzienne-galii.jpgbibliografia_cz3/antropologia-b-tylor.jpgreligia-encyklopedia-pwn5.jpgbibliografia_cz2/obrzedy-rytualy.jpgency-pow-1976.jpgbibliografia_cz2/mitologia-korei2.jpgbibliografia_cz1/d-r-zycie.JPGbibliografia_cz3/tragedia-narodu.jpgNiwinski-bostwa-kulty.jpgbibliografia_cz2/1001-rzeczy-o-biblii.jpghistoria-holandii-b.jpgseptymiusz-sewer-k.jpgbibliografia_cz3/religie-s-b-wschodu.jpgbibliografia_cz3/dionizos-kere.jpgbibliografia_cz2/mitologia-mezopotamii.jpgbibliografia_cz2/donini.jpgbibliografia_cz2/klatwa-eng.jpgdzieje-dawnych_turkow.jpgbibliografia_cz1/z-ch-an.JPGbibliografia_cz1/tresc-wierzen-r.jpgbibliografia_cz1/komentarz-his-kul-do-biblii-h.jpghistoria-z.jpgLITERA-NA-SW-12-1987.jpgbibliografia_cz1/N-dziedzictwo-goliata.jpgbibliografia_cz2/Magia-w-Sredniowieczu_Richard-Kieckhefer.jpghistoria-wierzen-i-idei-religijnych.jpgbibliografia_cz1/dramat-i-kult.jpgbibliografia_cz3/judaizm-u-poczatkow.jpgbibliografia_cz3/sladami-amuletu.jpgbibliografia_cz3/kierul-newton.jpgsztuka-indonezji.jpgpseudonauka-i-p.jpgbibliografia_cz3/houria-historia-ar.jpgmahometanizm=g.jpgbibliografia_cz2/dumezil.jpgbibliografia_cz3/joga-swie.jpgbibliografia_cz1/his-filo-tat.pngazja-pacyfik13.jpgupadek2.jpgbibliografia_cz3/religie-aaaaio.jpgw-kregu-upiorow.jpgbibliografia_cz1/d-r-ko-pi.JPGbibliografia_cz3/Norbu - Krysztal.jpgbibliografia_cz3/zloty-przewodnik-p-r-halu.jpgbibliografia_cz1/po-sztuki_chrzescijanskiej.jpgreligie-w-p.jpgreligia-ludow-pierwotnych.jpgbibliografia_cz1/tho-bib.JPGbibliografia_cz3/alpatow-2.jpgbibliografia_cz1/kud-hinduizm.jpgbibliografia_cz1/wilson.jpgbibliografia_cz1/ksiega-ukryta-wb.jpgbibliografia_cz2/krawiec-seksualnosc.jpgteodoret.jpgbibliografia_cz3/rel-sw-rzymskiego.jpgbibliografia_cz1/wip-kos.JPGbibliografia_cz1/historia-cudow.jpgbibliografia_cz2/pokarm-bogow.jpegbibliografia_cz1/keller-katolicyzm.jpgbibliografia_cz2/bloch-etruskowie.jpgbibliografia_cz2/groby-b-u.jpgbibliografia_cz1/judaizm.jpghis-iranu.jpgbibliografia_cz1/b-religia-staro-egiptu.jpgrzecz-z-od.gifbibliografia_cz1/levy-Bruhl-czynnosci-umyslowe.jpghis-g.jpgreligie-uniwersalistyczne.jpgbibliografia_cz2/ksiega-tura.jpgbibliografia_cz1/sim-cyw.JPG3-Rosja.jpgbibliografia_cz1/archeologia_biblijna.jpgbibliografia_cz2/sandauer.jpgi-znowu-zapial-kur.jpgbohater-o-1000t.jpgbibliografia_cz2/mitologia-cz-afryki.jpgbibliografia_cz2/zary-ency-rel.jpgbibliografia_cz3/hist-kos.jpgbibliografia_cz3/historia-p.jpgi-historia-powszechna-b.jpgRamadan-Sladami-Proroka.jpgbibliografia_cz2/tajemnice-biblii.jpgbibliografia_cz3/Petoia-wampiry.jpegbibliografia_cz1/graves-mity-heb.jpgbibliografia_cz3/tajne-stowarzyszenia.jpgbiblia=aramejska.jpegbibliografia_cz1/miedzy-s-a-n-testament.jpghermiasz.jpgbibliografia_cz1/tro-pie.JPGbibliografia_cz1/mejor-buddyzm.jpgbibliografia_cz3/azja-i-afryka.jpgatlantyda-zajdler.jpgbibliografia_cz3/religie-w-a-poludniowej.PNGbibliografia_cz3/hubert-mauss.jpgbibliografia_cz1/historia-hiszpanii.jpgbibliografia_cz2/stu-mat-2005.jpgbibliografia_cz3/jezus-i-samarytanka.jpgbibliografia_cz1/religie-bw.jpgbibliografia_cz2/w-kregu-religii.jpgSilnicki-Sobory powszechne a Polska.jpgbibliografia_cz3/swiat-symb-chrzesc.jpgbibliografia_cz2/1001-o-bogu.jpgbibliografia_cz3/voodoo.jpgstarzy-nowi-bo-japonii.jpgbibliografia_cz3/tokarczyk-4-j-a.jpgbibliografia_cz2/michalowski-n-t-piramidy.jpgbibliografia_cz1/kultura-wiekow-srednich.jpgdanecki.jpgbibliografia_cz2/Nowy-Testament-H.jpgbibliografia_cz3/grant-dz-izraela.jpgpettazzoni.jpgbibliografia_cz2/tradycje-tolerancji.jpgbhagawad-piesn-pana.pngbibliografia_cz1/euz-his.JPGrouss-bog-zla.jpgpaleografia-lacinska-1951.jpegNorbu - Krysztal.jpgbibliografia_cz3/boilton.JPGbibliografia_cz1/zycie-codzienne-prusow2.jpgbibliografia_cz3/messadie-diabel.jpgbibliografia_cz2/prawoslawie-k.jpgbibliografia_cz2/mitologia-sta-egiptu.jpgbibliografia_cz1/zycie-cawrhorne.jpgbibliografia_cz1/gardner-potomkowie.jpggnoza-q.jpgbibliografia_cz2/okultyzm-magia-wrozby.jpgzrozumiec_araba.jpgbibliografia_cz2/mitologia-arabow.jpgbibliografia_cz3/historia-grzechu.jpgbibliografia_cz1/tajemnice-krety.jpgbibliografia_cz2/5-wielkich-religii-swiata.jpgbibliografia_cz1/historia-seksu.jpgbibliografia_cz3/religie-sw-ency.jpgfahry-piramidy.jpgbibliografia_cz2/Szamanizm-Andrzej-Szyjewski.jpgbibliografia_cz3/kramer-smierc.jpgbibliografia_cz1/liverani-nie-tylko-b.pngwprowadzenie-dr.jpgbibliografia_cz2/margul-jak-umier.jpgbibliografia_cz2/bog-einsteina.jpgbibliografia_cz2/Sredniowieczne-herezje-Malcolm-Lambert.jpgbibliografia_cz3/ksiega-rzeczy-dziwnych-1.jpggrecja_niepodlegla.jpgbibliografia_cz3/bez-ograniczen.pngbibliografia_cz2/levi-strauss-totemizm.jpgsladami-klatwy.jpgbibliografia_cz3/mitologia-cel.jpgbibliografia_cz3/jezus-i-biel.jpgaztekowie.gifbibliografia_cz1/w-kregu-swiatowida.jpgbibliografia_cz3/biblia2.jpgbibliografia_cz3/poczet-pap-jwk.jpgbibliografia_cz1/f-mity-grekow-i-rzymian.jpgbibliografia_cz3/zarys dziejow-r.jpgbibliografia_cz1/mus-ant.JPGbibliografia_cz1/poniatowski-wstep.jpgbibliografia_cz2/papiestwo.jpgbibliografia_cz3/h-kk.jpgbibliografia_cz2/krawczuk-s-do-starozytnosci.jpgbibliografia_cz1/historia-biblii.jpgbibliografia_cz2/malinowski-mit.jpgharding-r-s.jpgbibliografia_cz2/kosidowski-rumaki.jpgbibliografia_cz3/twardecki.jpgbibliografia_cz3/Minois-kosciol-i-n.jpgbibliografia_cz2/epos-Chassang.jpgbibliografia_cz1/starozytna-palestyna.gifbibliografia_cz1/pluzanski-7sensacji-w-n.jpgbibliografia_cz3/schylek-sr-eu.jpgbibliografia_cz1/gni-pie.JPGbibliografia_cz1/Monologion Proslogion.jpgbibliografia_cz1/religie-chin.jpgbibliografia_cz1/girard-sacrum-i-p.jpg
Rel-Club
Sonda
Czy jest Bóg?
 
Tak
Nie
Nie wiem
Jest kilku
Ja jestem Bogiem
Ta sonda jest bez sensu:)
Prosze zmienić sondę!
Wyniki
Szukaj



Artykuły

Zamknij - Japonia

Zamknij BUDDYZM - Lamaizm

Zamknij BUDDYZM - Polska

Zamknij BUDDYZM - Zen

Zamknij JUDAIZM - Mistyka

Zamknij NOWE RELIGIE

Zamknij NOWE RELIGIE - Artykuły Przekrojowe

Zamknij NOWE RELIGIE - Wprowadzenie

Zamknij POLSKA POGAŃSKA

Zamknij RELIGIE WYMARŁE - Archeologia

Zamknij RELIGIE WYMARŁE - Bałtowie

Zamknij RELIGIE WYMARŁE - Manicheizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Konfucjanizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Satanizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Sintoizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Taoizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Zaratustrianizm

-

Zamknij EUROPA I AZJA _ _ JAZYDYZM* <<==

Nasi Wierni

 3601974 odwiedzający

 50 odwiedzających online