Religioznawstwo
Zagadnienia Religijne
Europa Pogańska
Azja
Hinduizm i odłamy
Judaizm i odłamy
Chrześcijaństwo i odłamy
Islam i odłamy
Afryka
Ameryka
Australia i Oceania

==>> WPROWADZENIE - Deizm

Deizm


 Deizm (łac. deus = Bóg) termin filozoficzno-religijny utrwalony w kulturze europejskiej w okresie rozwijającego się racjonalizmu, m.in. przez francuskiego filozofa Pierre Bayle'a (1647-1706), oznaczający opozycję do teizmu.

Według stanowiska deistycznego istniała na początku świata bezosobowa siła sprawcza zwana Bogiem, która przyczyniła się do powstania świata ("pierwszy zegarmistrz, który zbudował mechanizm i uruchomił sprężynę"), obdarzył go zdolnością do samoistnego istnienia, do dalszego rozwoju i wszelkich zmian, odtąd jednak nim się nie interesuje i nie interweniuje w jego bieg. Od momentu powstania świat istnieje i rozwija się samodzielnie, według własnych, wewnętrznych praw (zasada przyczynowości), wewnętrznej logiki, z którą człowiek winien żyć w zgodzie.

Siła sprawcza, zwana Bogiem, po zakończeniu kreacji wygasła, nie może więc interweniować w bieg wydarzeń świata rozwijającego się, ani też w ludzkie życie.

W węższym znaczeniu terminem tym oznaczano wiarę naturalną (w przeciwieństwie do wiary objawionej) czasów Oświecenia, przeciwstawiającą się wierze uzasadnionej objawieniem w teizmie chrześcijańskim, odrzucającą Objawienie, Opatrzność Bożą, boskość Chrystusa, wszelkie cuda; postawę zmierzającą do pogodzenia wiary z rozumem.

Tak rozumiany deizm rozpowszechnił się w XVII-XVIII wieku w Anglii (E. Herbert z Cherbury [1581-1648], J. Toland [1670-1722]), Francji (F. M. Voltaire [1694-1778], J. J. Rousseau [1712-1778]), a następnie w Niemczech (G. E. Lessing [1729-1781]), Holandii (B. Spinoza [1632-1677]) i innych krajach europejskich, np w Rosji (A. N. Radiszczew [1749-1802]) i Stanach Zjednoczonych Ameryki (B. Franklin, G. Washington). 

W Polsce miał swoich wybitnych przedstawicieli w osobach Andrzeja Wiszowatego (1608-1678), autora pracy: O religii zgodnej z rozumem, czyli traktat o posługiwaniu się sądem rozumu w sprawach teologicznych i religijnych; ks. Stanisława Staszica (1755-1826), autora pracy: Ród ludzki; ks. Hugona Kołłątaja (1750-1812), autora pracy: O filozofii, których dewizą było: "Bez posługiwania się rozumem nie można poznać pierwszych i głównych zasad wiary religijnej".

Deiści tego nurtu proponowali przejrzeć treści doktryn i obrzędów religijnych, aby usunąć sprzeczności z nauką i rozumem i stworzyć nową, naturalną religię.

Deizm europejski dał początek programowemu libertynizmowi (wolnomyślicielstwu), racjonalistycznej i krytycznej analizie podstaw i treści religii; głosił dwie ważne zasady: 1) o prawdzie decydować winien wyłącznie wolny rozum, nieskrepowany żadnymi przesądami i nie zaślepiony namiętnością; 2) człowiek winien żyć zgodnie z prawami przyrody (natury). W radykalnej postaci kwestionował rolę Kościoła i kapłanów. Niekiedy był przejawem ukrytego materializmu.


LITERATURA.:

W Tatarkiewicz: Historia filozofii, PWN, Warszawa, 1970, t.2;
L. Kołakowski: Świadomość religijna i więź kościelna. Studia nad chrześcijaństwem bezwyznaniowym siedemnastego wieku, PWN, Warszawa, 1965;
H. Hinz: Od religii do filozofii. Z dziejów kultury umysłowej epoki Oświecenia, Warszawa 1961;
J. Snopek: Objawienie i Oświecenie. Z dziejów libertynizmu w Polsce, Wrocław 1986.
 
 Henryk Swienko

Hasło z książki: Leksykon religioznawczy, (red.) Witold Tyloch, Wydawnictwo Współczesne, Warszawa 1988

 

Data utworzenia: 10/02/2012 @ 15:29
Ostatnie zmiany: 18/02/2012 @ 02:30
Kategoria : ==>> WPROWADZENIE
Strona czytana 5654 razy


Wersja do druku Wersja do druku

 

Komentarze


Komentarz #2 

autor : ida 10/03/2015 @ 02:02

Dawno temu pewna piosenkarka podarła na scenie zdjęcie papieża. Wybuchł skandal. Ale to był przecież tylko kawałek papieru, rzecz martwa. Ile emocji w ludziach potrafi wzbudzić kawałek papieru i to co się z nim robi. Dlaczego?

Komentarz #1 

autor : janusz 13/11/2013 @ 16:42

absurdem  jest  to  że  rzeczom  martwym  przypisuje  sie  boskosc.Boskość  wiąże  sie  zawsze  z osobą a  nie  z  materią  materia  jest  martwa
 
Trzecie Oczko
bibliografia_cz3/religie-aaaaio.jpgbibliografia_cz3/tokarczyk-4-j-a.jpgbibliografia_cz1/his-chrzex-p-johnson.jpgi-historia-powszechna-b.jpgbibliografia_cz1/kud-hinduizm.jpgreligie-w-p.jpgbibliografia_cz1/gni-pie.JPGswiat-fenicjan.jpgbibliografia_cz1/homerski-wstep-ogolny-do-pisma-swietego.jpgbibliografia_cz1/historia-biblii.jpgbibliografia_cz1/pluzanski-7sensacji-w-n.jpgbibliografia_cz2/stu-mat-2005.jpgaztekowie-narod-wybrany-p-s.jpegochrzczeni-w-duchu.jpgbibliografia_cz3/boilton.JPGbibliografia_cz1/tajemnice-krety.jpgholownia-kos-d-s-z.jpgbibliografia_cz2/kuncewicz-piotr-antyk.jpgbibliografia_cz1/szczepanowicz-ziemia-swieta.jpgbibliografia_cz1/Ludzie-bogowie-i-przybysze-z-kosmosu-Stoczkowski.jpgbibliografia_cz3/bez-ograniczen.pngbibliografia_cz3/jezus-i-samarytanka.jpgbibliografia_cz2/tradycje-tolerancji.jpgbibliografia_cz1/papiez.jpgbibliografia_cz2/mitologia-arabow.jpgbibliografia_cz2/bog-einsteina.jpgbibliografia_cz2/kosidowski-rumaki.jpgbibliografia_cz2/boas-umysl-cz-pierwotnego.jpgreligie-uniwersalistyczne.jpgbibliografia_cz3/poczet-pap-jwk.jpgbibliografia_cz3/Norbu - Krysztal.jpgbibliografia_cz2/fedon2x.jpgbibliografia_cz3/mitologia-cel.jpgbibliografia_cz3/houria-historia-ar.jpgbibliografia_cz2/tyloch-rekopisy.jpgbibliografia_cz1/tresc-wierzen-r.jpgateizm=nowicki.jpgdzieje-dawnych_turkow.jpgbibliografia_cz3/h-kk.jpgbibliografia_cz2/mitologia-lu-syberii.jpgteodoret.jpgbibliografia_cz3/swiat-symb-chrzesc.jpghistoria-holandii-b.jpghistoria-wierzen-i-idei-religijnych.jpgbibliografia_cz3/rod-argeadow.jpgpaleografia-lacinska-1951.jpegbibliografia_cz2/POA2.bmpbibliografia_cz3/stomma-slonce.jpgbibliografia_cz2/dumezil.jpgsladami-klatwy.jpgbibliografia_cz3/konstantyn-w-krawczuk.jpgbibliografia_cz3/dionizos-kere.jpgseptymiusz-sewer-k.jpgwprowadzenie-dr.jpgHistoria medycyny-1988.jpgbibliografia_cz2/obrzedy-rytualy.jpgmoralnosc-mozgu.jpgbibliografia_cz1/zycie-cawrhorne.jpgrzecz-z-od.gifbibliografia_cz3/zarys dziejow-r.jpgbibliografia_cz1/dialog-kultur-cywi-i-rel.jpgbibliografia_cz3/renan.jpgbibliografia_cz2/historia-polski-sz.jpgbibliografia_cz2/donini.jpgbibliografia_cz2/bloch-etruskowie.jpgbibliografia_cz1/his-filo-tat.pngbibliografia_cz1/gardner-potomkowie.jpgbibliografia_cz2/mitologia-slowian-gi.jpgbibliografia_cz1/cha-kos.JPGmeksykanskie-abc.jpgbibliografia_cz3/kramer-smierc.jpgbibliografia_cz2/his-s.bmpbibliografia_cz3/alpatow-2.jpgbibliografia_cz1/swiety-baldachim.JPGbibliografia_cz1/484.jpgbibliografia_cz2/Szamanizm-Andrzej-Szyjewski.jpgbibliografia_cz3/religie-s-b-wschodu.jpgslownik religii.jpglocke.jpgupadek2.jpgbibliografia_cz3/jezus-i-biel.jpgharding-r-s.jpgbibliografia_cz3/legowicz-zarys.jpgazja-pacyfik13.jpgbibliografia_cz1/historia-hiszpanii.jpgbibliografia_cz2/mitologia-korei2.jpgbibliografia_cz3/tajne-stowarzyszenia.jpgbohater-o-1000t.jpgbibliografia_cz2/margul-jak-umier.jpgbibliografia_cz1/dz-ze-za.jpgbibliografia_cz1/z-ch-an.JPGswietowanie-doroczne-pl.jpgbibliografia_cz3/religie-w-a-poludniowej.PNGbibliografia_cz2/mitologia-cz-afryki.jpghis-g.jpgbibliografia_cz3/zycie-cwa.bmpbibliografia_cz3/azja-i-afryka.jpgbibliografia_cz3/50-najwiekszych-k.jpgbibliografia_cz1/skrok-na-tropach.jpgbibliografia_cz1/keller-katolicyzm.jpgbibliografia_cz3/sladami-amuletu.jpgency-pow-1976.jpgbibliografia_cz3/ksiega-rzeczy-dziwnych-1.jpgbibliografia_cz2/Mot-na-czarownice.jpghis-iranu.jpgreligia-ludow-pierwotnych.jpgbibliografia_cz3/Religie Aryow W.jpegbibliografia_cz2/ksiega-tura.jpgbibliografia_cz2/mitologia-sta-egiptu.jpgbibliografia_cz1/religie-chin.jpgbibliografia_cz3/schylek-sr-eu.jpgbibliografia_cz2/malinowski-mit.jpgbibliografia_cz2/zary-ency-rel.jpgre-afryki.jpgDrozdowicz-G-nurty-now-f-franc.jpgbibliografia_cz2/Magia-w-Sredniowieczu_Richard-Kieckhefer.jpgbibliografia_cz1/atlas-miejsc-biblijnych.jpgbibliografia_cz1/sim-cyw.JPGbibliografia_cz3/tragedia-narodu.jpgbibliografia_cz2/slow-sy.jpgbibliografia_cz3/religie-sw-ency.jpgbibliografia_cz3/rel-sw-rzymskiego.jpgbibliografia_cz2/Paul-Herrmann.jpgbibliografia_cz3/gibbon-zmierzch.jpgbibliografia_cz2/krawiec-seksualnosc.jpgbibliografia_cz3/his-niem.jpgbibliografia_cz1/sarmaci-sulimirski.jpgbibliografia_cz1/zycie-codzienne-prusow2.jpgbibliografia_cz3/messadie-diabel.jpgbhagawad-piesn-pana.pngbibliografia_cz2/epos-Chassang.jpghistorya powszechna kosciola.jpgbibliografia_cz2/Nowy-Testament-H.jpgNorbu - Krysztal.jpgdakowie-HD.jpgbibliografia_cz3/teksty-piramid.jpgbibliografia_cz2/homo-ludens-h.jpgbibliografia_cz3/dennett-odczarowanie.jpgbibliografia_cz2/historia-powszechna-sredniowiecze.jpgbibliografia_cz1/poniatowski-wstep.jpgzycie-se-ksiezy.pngbibliografia_cz3/historia-p.jpgbibliografia_cz2/Wandalowie-i-ich-afrykanskie-panstwo-Strzelczyk.jpgbibliografia_cz2/encyklopedia-kat-1.jpgbibliografia_cz1/wip-kos.JPGbibliografia_cz3/biblia2.jpgbibliografia_cz3/twardecki.jpgi-znowu-zapial-kur.jpgpolemicznie-wipszycka.gifbibliografia_cz2/wojcik-historia-p-XVII.jpgbibliografia_cz2/mitologia-sta-grecji.jpgbibliografia_cz3/Hetyci-klingel.pngbibliografia_cz2/tajemnice-biblii.jpgbibliografia_cz3/FitzGerald - Chiny.jpg3-Rosja.jpggnoza-q.jpgbibliografia_cz2/popko-huryci.jpgsztuka-indonezji.jpgbibliografia_cz2/papiestwo.jpgbibliografia_cz2/groby-b-u.jpgbibliografia_cz2/Nowodworski-Encyklopedia_koscielna.jpegbibliografia_cz2/Ksiega-Rodz-interlinearna.jpgbibliografia_cz1/d-r-ko-pi.JPGbibliografia_cz1/kultura-wiekow-srednich.jpgbibliografia_cz3/hist-kos.jpgbibliografia_cz2/mitologia-mezopotamii.jpgbibliografia_cz1/po-sztuki_chrzescijanskiej.jpgRamadan-Sladami-Proroka.jpgbibliografia_cz3/kanert-buddyzm.jpgkoran.jpgbibliografia_cz2/Piecioksiag-v.jpgbibliografia_cz1/har-klu.JPGbibliografia_cz1/tro-pie.JPGbibliografia_cz2/levi-strauss-totemizm.jpgatlantyda-zajdler.jpgrouss-bog-zla.jpgbibliografia_cz3/mity-green.jpgbibliografia_cz2/Historia-piekna-eco.jpgbibliografia_cz2/polska-piastow.jpgbibliografia_cz1/zapomniany-s-s.jpgbibliografia_cz1/al-ar-pal.JPGbibliografia_cz1/tho-bib.JPGhughes-rzym.jpgbibliografia_cz1/30-wyznan.jpgaztekowie.gifbibliografia_cz3/budda.jpgbibliografia_cz1/w-kregu-swiatowida.jpgbibliografia_cz3/ile-lat-ma-wsz.jpgbibliografia_cz2/mitologia-indyjska.jpgjudaizm-solomon.jpgbibliografia_cz2/prawoslawie-k.jpgbibliografia_cz3/kobieta-w-czasach.jpgbibliografia_cz2/krawczuk-s-do-starozytnosci.jpgbibliografia_cz3/joga-swie.jpgbibliografia_cz3/zloty-przewodnik-p-r-halu.jpgbibliografia_cz1/graves-mity-heb.jpgbibliografia_cz3/religia-en.jpgbibliografia_cz1/historia-cudow.jpgbibliografia_cz1/starozytnosc-bajeczna.jpgbibliografia_cz1/starozytna-palestyna.gifbibliografia_cz3/chrzescijanstwo-przyszlosci.jpgbibliografia_cz3/wilson-o-naturze.jpgbibliografia_cz1/judaizm.jpgbibliografia_cz3/peck-w-poszukiwaniu.jpgbibliografia_cz1/wilson.jpgw-kregu-upiorow.jpgbibliografia_cz1/b-religia-staro-egiptu.jpgbibliografia_cz1/Monologion Proslogion.jpgbibliografia_cz1/kosidowski-opowiesci-bib.jpgbibliografia_cz3/kataryzm.jpgdanecki.jpgbibliografia_cz3/rytualy-dawne-i-w.jpgbibliografia_cz1/ksiega-ukryta-wb.jpgbibliografia_cz1/mus-ant.JPGbibliografia_cz2/michalowski-n-t-piramidy.jpgbibliografia_cz1/komentarz-his-kul-do-biblii-h.jpgbibliografia_cz3/hubert-mauss.jpgbibliografia_cz1/kow-w-ch.JPGskrzypekoswiecenie-fr.jpgbibliografia_cz1/N-dziedzictwo-goliata.jpgcairns-e2.bmpbibliografia_cz1/eliade-sacrum-mit-historia.jpgNiwinski-bostwa-kulty.jpgbibliografia_cz1/dramat-i-kult.jpgstarozytny-egipt=w.jpgbibliografia_cz3/haasler-tajne-sprawy-papiezy.jpgbibliografia_cz3/do-ziemi-swietej.jpgbibliografia_cz1/historia-gotow.jpggrecja_niepodlegla.jpgbibliografia_cz2/sladami-etruskow.jpgbibliografia_cz3/historia-chin.jpgbibliografia_cz2/zarys-dziejow.jpgbibliografia_cz1/euz-his.JPGhistoria-duchowosci-chrzes.jpgbibliografia_cz3/antropologia-b-tylor.jpgmajowie-gall.jpgbibliografia_cz2/w-kregu-religii.jpgbibliografia_cz2/sztuka-starozytnego-wschodu-1.giffahry-piramidy.jpgzdybicka.jpgbibliografia_cz1/zycie-co-g-merowingow.jpghermiasz.jpgbibliografia_cz1/mejor-buddyzm.jpgbibliografia_cz3/grant-dz-izraela.jpgpseudonauka-i-p.jpgbibliografia_cz1/girard-sacrum-i-p.jpgbibliografia_cz2/1001-o-bogu.jpgbibliografia_cz2/1001-rzeczy-o-biblii.jpgSilnicki-Sobory powszechne a Polska.jpgbibliografia_cz3/Angelo Scarabel.jpgbibliografia_cz2/okultyzm-magia-wrozby.jpgmahometanizm=g.jpgbibliografia_cz1/d-r-zycie.JPGbibliografia_cz1/religie-bw.jpgbibliografia_cz1/religie-slowian-sz.jpgbibliografia_cz3/kierul-newton.jpgbibliografia_cz2/borkowski-socjologia.pngbibliografia_cz3/Petoia-wampiry.jpegbibliografia_cz2/pokarm-bogow.jpegparandowski-mitologia.jpgbibliografia_cz3/Minois-kosciol-i-n.jpgbibliografia_cz2/sztuka-starozytnego-wschodu-2.gifhistoria-koloru.jpgbibliografia_cz1/levy-Bruhl-czynnosci-umyslowe.jpgbibliografia_cz2/Sredniowieczne-herezje-Malcolm-Lambert.jpgbibliografia_cz1/miedzy-s-a-n-testament.jpgLITERA-NA-SW-12-1987.jpgzrozumiec_araba.jpgbibliografia_cz1/swiderkowna-rozmowy-o-bib-nt.jpgbibliografia_cz3/buddyzm-b-p-l-a.jpgstarzy-nowi-bo-japonii.jpgbibliografia_cz1/f-mity-grekow-i-rzymian.jpgbibliografia_cz2/5-wielkich-religii-swiata.jpgbibliografia_cz1/liverani-nie-tylko-b.pngzorian-dolega-chodakowski3.gifbibliografia_cz1/socjo-reli.jpgbibliografia_cz2/sandauer.jpgbibliografia_cz2/freud-czlowiek.jpgbibliografia_cz1/archeologia_biblijna.jpgzycie-codzienne-galii.jpgbibliografia_cz1/historia-seksu.jpgreligia-encyklopedia-pwn5.jpgbiblia=aramejska.jpegbibliografia_cz1/hellenizm-a-j.jpgbibliografia_cz2/klatwa-eng.jpgpettazzoni.jpgbibliografia_cz3/voodoo.jpgbibliografia_cz3/judaizm-u-poczatkow.jpgbibliografia_cz1/po-arch_chrzescijanskiej.jpgbibliografia_cz3/historia-grzechu.jpghistoria-z.jpgbibliografia_cz2/gilgamesz.jpg
Rel-Club
Sonda
Czy jest Bóg?
 
Tak
Nie
Nie wiem
Jest kilku
Ja jestem Bogiem
Ta sonda jest bez sensu:)
Prosze zmienić sondę!
Wyniki
Szukaj



Artykuły

Zamknij - Japonia

Zamknij BUDDYZM - Lamaizm

Zamknij BUDDYZM - Polska

Zamknij BUDDYZM - Zen

Zamknij JUDAIZM - Mistyka

Zamknij NOWE RELIGIE

Zamknij NOWE RELIGIE - Artykuły Przekrojowe

Zamknij NOWE RELIGIE - Wprowadzenie

Zamknij POLSKA POGAŃSKA

Zamknij RELIGIE WYMARŁE - Archeologia

Zamknij RELIGIE WYMARŁE - Bałtowie

Zamknij RELIGIE WYMARŁE - Manicheizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Konfucjanizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Satanizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Sintoizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Taoizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Zaratustrianizm

-

Zamknij EUROPA I AZJA _ _ JAZYDYZM* <<==

Nasi Wierni

 3885560 odwiedzający

 24 odwiedzających online