Pierwsze cywilizacjeok. ~3100 Bliski Wschód W Mezopotamii pojawia się pismo, piktograficzne, później klinowe.
ok. ~3000 Bliski Wschód Pismo hieroglificzne w Egipcie. Początki produkcji papirusu.
[ok. ~2900] Bliski Wschód W Egipcie sporządzono pierwszą znaną mapę.
Bliski Wschód W Mezopotamii pojawiają się pierwsze zapiski dotyczące zjawisk na niebie.
ok. 2900 Azja Cesarz Chin Fu-Hsi wprowadza naukę o dwóch uzupełniających się elementach: Jin (żeński )i i Jang (męski)
ok. ~2800 Bliski Wschód Sumerowie grają na lirze.
ok. ~2770 Bliski Wschód W Egipcie wprowadzono kalendarz:
rok miał 365 dni (12 miesięcy po 30 dni i 5 dni dodatkowych).
Ważny z punktu wylewów świętego Nilu.
ok. ~2700 Bliski Wschód W Mezopotamii powstaje Epos o Gilgameszu,
zawierający m.in. opowieść o Potopie.
ok. 2700 Bliski Wschód Pierwsza piramida schodkowa Dżosera w Sakkarze - Egipt.
ok. ~2600-~2580 Bliski Wschód W Egipcie wzniesiono piramidę Cheopsa, Chefrena, Mykerinosa i Sfinksa. Faraon przyjmuje tytuł boga Re.
~2600 Bliski Wschód W Egipcie powstają Teksty Piramid, ok. 1000 rytualno-magicznych zaklęć.
[ok. ~2500] Bliski Wschód Pierwsze znane teksty matematyczne w Mezopotamii. Liczby zapisywane są w systemach dziesiątkowym i sześćdziesiątkowym. Oblicza się pola figur i objętości brył, pierwiastki kwadratowe i odwrotności liczb.Bliski Wschód Pierwsze wyższe szkoły w Sumerze tzw. Domy mądrości.
ok. 2400 Bliski Wschód Wielka powódź w Mezopotamii - prawdopodobna data potopu.
XXIV w. Bliski Wschód Najstarszy zapis prawniczy ( kodeks króla Urukagina z miasta Lagasz ).
~2334 Bliski Wschód Początek panowania Sargona I Wielkiego, założyciela państwa Akadu w Mezopotamii (zniszczonego ok. 2210).
ok. ~2200 Europa Początki cywilizacji minojskiej na Krecie (zniszczonej przez wybuch wulkanu w 1628 p.n.e. oraz przez najazd Achajów ~1450 ).
ok. ~2200 Bliski Wschód Pierwszy znany przyrząd użytkowy wykonany z żelaza: znaleziony w Turcji sztylet.
ok. ~2150-2000 Bliski Wschód Odrodzone państwo sumeryjskie w Mezopotamii.
ok. 2100 Bliski Wschód Zigurat piramida schodkowa w Ur.
Bliski Wschód Najstarsze tablice farmakologiczne (Sumer, Nippur).
ok. 2050 Bliski Wschód Zapis prawniczy ( kodeks króla miasta Ur Nammu).
ok. 2000 Migracja Jonów na teren Grecji.
ok. ~1900 Bliski Wschód W południowej Mezopotamii powstaje państwo babilońskie.
ok. ~1815 Bliski Wschód W północnej Mezopotamii powstaje państwo staroasyryjskie.
ok. ~1800 Bliski Wschód Kalendarz babiloński: kolejny miesiąc zaczynał się z nowiem Księżyca, trwał więc 29 lub 30 dni; aby uzgodnić ten księżycowy kalendarz z cyklem słonecznym dodawano w ciągu 19 lat 7 razy po jednym miesiącu.
[ok. ~1800] Bliski Wschód Pierwsze znane teksty matematyczne i medyczne w Egipcie.
ok 1800 Bliski Wschód Najazd Amorytów na Mezopotamię - upadek Sumeru, założenie Babilonu.
~1792-1750 Bliski Wschód Panowanie Hammurabiego w Babilonii.
Bliski Wschód Powstaje Kodeks Hamurabiego, zbiór przepisów prawnych oparty na czci dla bogów i boskiego władcy, a także na zasadzie odpłaty (oko za oko, ząb za ząb).
ok. ~1750 Azja Schyłek, z niewiadomych przyczyn, cywilizacji Indusu.
przypuszczalne zmiany klimatyczne powodujące pustynnienie terenów.
[ok. ~1750] Europa Powstaje megalityczne "obserwatorium" astronomiczne Stonehenge (Anglia). (Okrąg, otoczony rowem i wałem, wykonano w tym miejscu ok. ~3000.)1700 -1190 Bliski Wschód Rozwój państwa Hatti (Państwo Hetytów)
ok. ~1600 Europa Powstanie cywilizacji mykeńskiej na Peloponezie.
ok 1628 Europa Wybuch wulkanu na Therze, Grecja. (Może mieć związek z mitem zniknięcia Atlantydy).
1610 - 1500 Europa Okres grobów mykeńskich
ok. ~1600 Bliski Wschód Pierwsze teksty egipskiej Księgi umarłych - zbioru magicznych zaklęć i modlitw.
[ok. ~1600] Bliski Wschód W Babilonii i Asyrii produkuje się wyroby ze szkła.
ok. 1531 Bliski Wschód Najazd Hetytów na Babilon.
ok . 1500 Apogeum potęgi kreteńskiej.
ok. ~1500 Azja Ariowie wkraczają na tereny Indii.
ok. 1520-1484 Bliski Wschód Świątynia królowej Hatszepsut w Beir el-Bahari.
ok. 1491-1436 Bliski Wschód Rządy faraona Tutmozisa III (podbój Syrii i Palestyny).
ok. 1450 Bliski Wschód Początek nowego państwa Hetytów - Hatti.
Azja Z tego czasu pochodzą prawdopodobnie pierwsze hymny Rigwedy (wybór w przekładzie Franciszka Michalskiego).Ziemię zamieszkuje ok. 100 milionów ludzi.
[ok. ~1400] Bliski Wschód W Ugarit, w Syrii, wchodzi w użycie kompletny alfabet, z samogłoskami. Pojawiają się pierwsze wyroby z żelaza. (ok. 1400 data zniszczenia miasta)
ok. 1400 Europa Migracja Achajów na teren morza Egejskiego.
ok. ~1375 Bliski Wschód Faraon Amenofis IV (Echnaton) ogłasza, że Aton jest jedynym Bogiem. Na krótko w Egipcie zapanowuje pierwsza znana religia monoteistyczna.ok. ~1210 Bliski Wschód Upadek Troi.
Europa Zaraz potem upada cywilizacja mykeńska, której przedstawiciele mieli zwyciężyć w wojnie trojańskiej.
Europa W dziejach Hellady następują cztery "wieki ciemne".
ok. ~1200 Basen Morza Śródziemnego Powstają pierwsze fenickie miasta-państwa.
ok 1200 Europa Najazd Dorów na Grecję (spalenie Myken i Pylos).
ok. 1200 Europa Kultura łużycka w Europie.
ok. 1200 Bliski Wschód Przybycie Hebrajczyków do Izraela.
Wędrówki semickich Aramejczyków na bliskim wschodzie.
Europa Wkrótce Fenicjanie zakładają pierwsze kolonie na wybrzeżach Morza Śródziemnego, sięgające aż po Gibraltar.
ok. ~1124-1103 Bliski Wschód Nabuchodonozor I władcą Babilonii.
ok. 1063 Azja Narodziny Bon-ston-gszen-raba twórcy religii Bon - pierwotnej religii tybetu.
ok 1030 Bliski Wschód Powstanie państwa izraelskiego.
ok. ~1000 Ariowie wkraczają na równiny wokół Gangesu.
ok. 1000 Europa Początki kultu Apollina na Delos i Delfach.
Azja Powstają BRAHMANY - obszerne komentarze do WED.ok. ~1000 Basen Morza Śródziemnego Fenicjanie tworzą alfabet fonetyczny.
Basen Morza Śródziemnego Feniccy żeglarze docierają, z Morza Czerwonego, do Indii.
ok. 960-922 Bliski Wschód Panowanie Salomona w Izraelu.
ok. 953 Bliski Wschód Budowa pierwszej świątyni w Jerozolimie.
ok. 922 Bliski Wschód Podział państwa Izraelskiego na Izrael i Judę.
po ~900 Azja W Chinach powstaje Księga przemian - Księga Wróżb, która w przyszłości da początek chińskiej filozofii.
X. w. Ameryka Środkowa Rozwój cywilizacji Olmeków w Ameryce środkowej
~X-IX w. Bliski Wschód W Judzie powstają teksty "jahwistyczne", włączone później do historycznych ksiąg Biblii hebrajskiej.
ok. ~850 Bliski Wschód Według opowieści biblijnych w Królestwie Izraela działają prorok Eliasz (zabrany żywcem na rydwanie do nieba), a potem jego uczeń, prorok Elizeusz.~814 Basen Morza Śródziemnego Fenicjanie zakładają Kartaginę.
ok. ~800 Azja W Indiach powstają pierwsze ARANIAKI, komentarze do WED przeznaczone dla pustelników.
~VIII w. Bliski Wschód W Izraelu powstają teksty "elohistyczne" (dziś fragmenty Księgi Rodzaju: opowieści o Abrahamie w rozdz. 20-23, sen Jakuba z rozdz. 28 i Księgi Wyjścia: Dekalog 20.1-17; Kodeks Przymierza 20.22-23.33; niewielkie fragmenty w innych księgach biblijnych).
VIII w. Azja Działalność Parśwy w Indiach (wg tradycji dżinizmu - 23 Tirkhankara - pierwszy historyczny twórca dżinizmu).
***************************************************
© 2004-2011 
==>> WPROWADZENIE
Wersja do druku
Góra