Religioznawstwo
Zagadnienia Religijne
Europa Pogańska
Azja
Hinduizm i odłamy
Judaizm i odłamy
Chrześcijaństwo i odłamy
Islam i odłamy
Afryka
Ameryka
Australia i Oceania

=> Baptyzm - Baptyści w USA

Baptyści w USA

Baptyzm na świecie nie byłby tym, czym jest, gdyby nie sukces tego wyznania w USA. Stany Zjednoczone są centrum baptystycznej siły na świecie. Z liczbą ponad 28 milionów członków i co najmniej dwa razy większą liczbą osób objętą opieką duszpasterską (czyli liczymy tu również dzieci osób wierzących, które jeszcze członkami zboru nie są, sympatycy zborów) stanowią około 75% liczby baptystów na świecie.

Jaki więc właściwie jest baptyzm amerykański? Na ile podobny polskiemu, na ile odmienny?

Baptyści a inne wyznania w USA

The 2005 Yearbook of American and Canadian Churches podaje następujące statystyki wyznaniowe w USA: :

  1. Kościół Rzymskokatolicki: 67.2 mln członków.
  2. Południowi Baptyści (Southern Baptist Convention: skrót: SBC): 16.4 mln członków.
  3. Zjednoczony Kościół Metodystyczny: United Methodist Church: 8.2 mln członków.
  4. Mormoni: 5.5 mln członków.
  5. Kościół Boży w Chrystusie: Church of God in Christ: 5.4 mln członków.
  6. Narodowa Konwencja Baptystów w USA: (National Baptist Convention USA: skrót: NBC USA) 5 mln członków.
  7. Evangelical Lutheran Church in America: 4.9 mln członków.
  8. Narodowa Konwencja Baptystów w Ameryce (National Baptist Convention of America: skrót: NBCA): 3.5 mln członków.
  9. Kościół Prezbiteriański w USA (Presbyterian Church in USA): 3.2 mln członków.
  10. Kościół Zielonoświątkowy (Assemblies of God): 2.7 mln członków.(1)

Tak więc 3 spośród 10 największych wyznań w USA to baptyści. Na 49, 3 mln protestantów zrzeszonych w tych wyznaniach 24,9 mln, czyli 50%, to właśnie baptyści.

Wszystkich wyznań baptystycznych w USA jest ponad 50; jednak 92% baptystów jest zrzeszonych w 5 największych denominacjach baptystycznych – oprócz wymienionych powyżej trzech są to jeszcze następujące unie:

  • Amerykańskie Kościoły Baptystyczne w USA (American Baptist Churches in the USA: skrót: ABC) oraz
  • Międzynarodowa Baptystyczna Społeczność Biblijna (Baptist Bible Fellowship International: skrót: BBFI).

Tożsamość baptystyczna

Zapytani o tożsamość wyznaniową Amerykanie odpowiadali następująco:(2)

  • katolik: 25,9%;
  • baptysta: 17,2%;
  • metodysta: 7,2%;
  • chrześcijanin: 7,2%;
  • luteranin: 4,9%;
  • prezbiterianin: 2,8%;
  • protestant: 2,4%;
  • zielonoświątkowiec/charyzmatyk: 2,2%;
  • episkopalianin: 1,8%;
  • mormon: 1,4%;
  • ewangelikał: 0,5%.

Tak więc przynajmniej co 6 Amerykanin utożsamia się z baptyzmem. Baptyści stanowią ponad 1/3 ogółu protestantów w USA.

Przekrój trendów wśród baptystów w USA

Większość baptystów w USA to konserwatywni chrześcijanie ewangeliczni, o przekroju postaw od umiarkowanie do ściśle fundamentalnej.(3)

Jeśli chodzi o styl nabożeństw, oprócz żywiołowych tradycji afroamerykańskich i surowych form tzw. baptystów prymitywistycznych, przeważa forma uporządkowana, ale pozbawiona formalnej liturgii.Mieści się w niej śpiew całego zboru, spontaniczna modlitwa, kazanie – stojące w centrum, często zakończone wezwaniem do nawrócenia – oraz kultywowanie nieformalnej społeczności po zakończeniu nabożeństwa. Pod wpływem ruchu charyzmatycznego coraz częściej śpiew prowadzą zborowe grupy muzyczne (zamiast lub łącznie z np. tradycyjnym chórem czy śpiewem ze śpiewników), wprowadzające mniej tradycyjne pieśni, „śpiew ze ściany” oraz mniej formalny i bardziej bezpośredni styl mówienia kazań.

Wspólne podstawy

Wszystkie baptystyczne wyznania wiary zgadzają się co do następujących podstaw wiary chrześcijańskiej:

  • Pismo Święte, natchnione Słowo Boże, jest najważniejszym autorytetem.
  • Bóg jest jedynym Stwórca i Zbawcą świata.
  • Bóg jest jeden, ale również w trzech Osobach Ojca, Syna i Ducha Świętego.
  • Jezus Chrystus, to w pełni Bóg – odwieczny Syn Boży, ale i w pełni człowiek.
  • Jezus Chrystus urodził się w cudowny sposób, żył bezgrzesznym życiem, umarł dla zbawienia grzeszników, zmartwychwstał, wstąpił do nieba i powtórnie powróci w chwale.
  • Człowiek jest grzeszny i potrzebuje nawrócenia do Jezusa Chrystusa, żywą, ufną wiarą.
  • Bez nawrócenia nie ma zbawienia (przynajmniej dla tych, którzy słyszeli ewangelię bądź mają dostęp do Biblii).
  • Nawróceni różnią się od nienawróconych. W ich życiu w wyjątkowy sposób działa Bóg Duch Święty. Są powołani do świętości, czyli innego życia dla Boga.
  • Nawróceni organizują się w zbory, które są z Bożej woli miejscem ich wzrostu i służby.
  • Nawróceni są zobowiązani do ewangelizacji, czyli przekazywania Ewangelii o zbawieniu w Chrystusie innym ludziom.
  • Nawrócony powinien jak najszybciej ochrzcić się na wyznanie swej nowej wiary. Chrzest to zanurzenie w wodę w imieniu Ojca, Syna i Ducha Świętego. Chrzest jest świadomym działaniem. Chrzest niemowląt nie jest biblijnie rzecz biorąc prawdziwym chrztem.
  • W trakcie Wieczerzy Pańskiej nie zachodzi transsubstancjacja. Jezus Chrystus jest w szczególny sposób obecny, ale nie w materialny sposób w chlebie i winie. Wieczerza Pańska to społeczność z Chrystusem a nie bezkrwawa ofiara. Jedyna ofiara Nowego przymierza to doskonała ofiara Jezusa Chrystusa.
  • Po śmierci osoba wierząca jest z Chrystusem.
  • Po powrocie Chrystusa nastąpi Sąd. Ostatecznie są tylko dwa miejsca, gdzie można przebywać w wieczności: niebo dla wszystkich wierzących, oraz piekło.

Obszary dyskusji i różnic

Natomiast zasadnicze różnice pomiędzy baptystami w USA obejmują:(4)

  • w zakresie teologii: różnice w spojrzeniu na zbawienie (poglądy arminiańskie i kalwińskie) oraz eschatologię (szczegóły i scenariusze związane z powtórnym przyjściem Jezusa).
  • W zakresie środków zbawienia: nie wszyscy baptyści zgadzają się co do zasadności używania tych samych metod ewangelizacyjnych.
  • W zakresie relacji wyznaniowych: większość baptystów reprezentuje pogląd podtrzymywania ich tylko z kościołami, które w swej doktrynie i praktyce są biblijnie wiarygodne. Mówiąc w kategoriach polskich realiów, większość baptystów w USA zachowuje wstrzemięźliwość względem kontaktów ekumenicznych.(5) Po lewej stronie znajduje się Narodowa Konwencja Baptystyczna w USA, która nawet we własnym łonie dopuszcza dużą różnorodność teologiczną. Po środku znajdują się konserwatywne kościoły baptystyczne, które akcentują własną konserwatywność, jednak powściągliwie zezwalają na pewnego rodzaju kontakty z kościołami i wyznaniami, które takich wymagań nie spełniają. Po drugiej stronie są separatystyczni fundamentaliści, którzy odrzucają społeczność z kościołami konserwatywnymi, które podtrzymują jakiekolwiek relacje z kościołami liberalnymi. Czwarta grupa to tzw. Baptyści Separatystyczni (ang. Landmark Baptists – literalnie: baptyści granicznego słupa) oraz Primitive Baptists, którzy z definicji odrzucają uznanie chrztów i relację z innymi baptystami spoza własnych tradycji.

Podział ogólny baptystów(6)

Baptystów w USA dzieli się zazwyczaj wg kryterium geograficznego i etnicznego. Geograficznie podział przebiega pomiędzy Południem i Północą. Kryterium geograficzne nakłada się tu z inną specyfiką społecznej obecności baptyzmu w każdym z tych obszarów, oraz z różną historią.(7) Etnicznie, wydziela się unie związane z rasą czarną lub działające w obrębie określonej narodowości.

baptist %

Rys. 1. Baptyści jako procent wszystkich mieszkańców w poszczególnych hrabstwach w 2000r. Kolor ciemnoczerowny to więcej niż 50%; biały – brak.
Źródło: http://www.valpo.edu/geomet/geo/courses/geo200/religion.html

Zgodnie z tymi kryteriami zostaną pokrótce omówione.

  1. Unie Południowe

Baptyzm na Południu to wiodąca siła religijna w całości społeczeństwa. Choć co 6 Amerykanin to baptysta, statystyka ta nie dotyczy w tej samej mierze każdego Stanu. Więszość baptystów zamieszkuje bowiem stany południowe właśnie; 80% baptystów zamieszkuje 15 południowych stanów od Teksasu na wschód – patrz rys. 1. W 2000 roku w większości z nich baptyści byli najwięszym wyznaniem; co ciekawe w liczbie hrabstw, w których sa większością przewyższają katolików, 1302 do 1164.

church_bodies

Rys. 2. Przeważające wyznania w hrabstwach USA w roku 2000. Czerwony kolor to baptyści.
Kropka w granicach hrabstwa oznacza, że wierni określonej grupy to ponad 50% populacji.
Źródło: http://www.valpo.edu/geomet/geo/courses/geo200/religion.html

Nigdzie na świecie baptyści nie pełnią takiej wiodącej funkcji społecznej. Nigdzie nie mają również tak wielkiego wpływu na całość społeczeństwa, w tym i na politykę. Południe USA wraz z stanami mormońskimi to zagłębie poparcia republikanów, z którym partia te się bardzo liczy. To głosy tego segmentu Amerykanów przesądziły o sukcesie G. Busha.

Omówię teraz najistotniejsze unie baptystyczne tego rejonu.

  1. Południowa Unia Baptystyczna (Southern Baptist Convention)

SBC to największe wyznanie protestanckie w USA i drugie w USA w ogóle (po KRK). Powstało w 1845 r., jednak łącząc baptystyczne kościoły istniejące na Południu już od dawna. Pierwszy zbór baptystów na Południu Stanów powstał w 1696 r. w Charleston, w Południowej Karolinie; stosunkowo znaczna liczba baptystów osiedliła się również w Wirginii i Karolinie Północnej, formując Unie Baptystów Regularnych. W rezultacie Wielkiego Przebudzenia (ok. 1725-50) pojawiła się nowa grupa baptystów – separatystycznych – nazywanych tak ze względu na fakt oddzielenia (separacji) od kościoła kongregacjonalnego w Nowej Anglii. Na początku XIX wieku ze względu na znikome różnice, unie te zaczęły się przenikać i łączyć. W 1814 z inicjatywy południowych Stanów powstała pierwsza organizacja ogólnobaptystyczna w USA – Konwencja Trzyletnia (Triennial Convention), która została powołana dla zjednoczenia wysiłków misyjnych zrzeszając reprezentantów wszystkich ciał baptystycznych. W 1832 r. powołano organizację ds. Misji w USA – American Baptist Home Mission Society (skrót: ABHMS).

W 1844 roku odmówiono w niej ordynacji pastorowi z Południa, ze względu na posiadanie niewolników.(8) Był to podstawowy powód – obok posiadania innej wizji misji – dla którego w 1845 roku, 8 maja w Augusta, Georgia, powstała SBC. Zrzeszała wtedy 4395 zborów i około 365,000 członków w 11 stanach. Po podziale szybko rozpoczęto pracę misyjną w Chinach i Nigerii.

Po wojnie secesyjnej, w której wielu baptystów zginęło, rozpoczął się okres odnowy (1865-77). W 1879 r., po zniesieniu niewolnictwa, pojawił się pomysł zjednoczenia powtórnie z północą. SBC, pomimo rozpoznania swych braci na północy jako pełnowartościowych chrześcijan i baptystów, decyduje się działać samodzielnie. Oprócz szerokich działań misyjnych na nowo zasiedlanych terenach (np. dzisiejszy Teksas), wysyłano misjonarzy do Meksyku(1x w 1880), Brazylii (1881) i Japonii (1889).

Pierwsza połowa XX w. to okres dynamicznego rozwoju – powstawiania wielu organizacji i agencji misyjnych, zakładania nowych zborów.Powstawały też nowe seminaria, wprowadzano nowe, skuteczniejsze zasady finansowania.

Od 1979 w SBC pojawia się wewnętrzny podział pomiędzy skrzydłem konserwatywnym i liberalnym (bądź: liberalniejszym). Ostatecznie władze SBC zostają przejęte przez skrzydło konserwatywne. Skutkiem tego m.in. wielu liberałów zostało zmuszonych do opuszczenia seminariów teologicznych (np. ze względu na odrzucenie bezbłędności Biblii). W czerwcu 2004 SBC opuszcza Światowy Związek Baptystów (Baptist World Alliance: w skrócie: BWA; skupia on 191 unii baptystycznych w 140 krajach, w tym i w Polsce). Jako powód wskazano postępujący liberalizm, przejawiający się we wzrastającej tolerancji dla homoseksualizmu, ordynacji kobiet oraz przeważający w BWA anty-amerykanizm.(9)

Południowi Baptyści działali bardzo ofiarnie w partnerstwie z polskimi baptystami. Współpraca z Kentucky Convention została przedłużona na specjalne życzenie obu stron, będąc wspaniałym świadectwem wzajemnej zachęty i współpracy w różnych dziedzinach (misyjnych i budowlanych przede wszystkim).

  1. Baptyści Landmark

Ruch Landmark (ang. słup graniczny) rozpoczął się wraz z służbą Jamesa R. Graves’a, wydawcy The Tenessee Baptist. Nazwa pochodzi od tytułu książki Jamesa M. Pendeltona, An Old Landmark Reset (1854)(Słup starej granicy ponownie ustawiony) , który również pisywał poczytne artykuły w gazecie Graves’a. Uważał, że baptyści nie powinni zezwalać na głoszenie w swych zborach kaznodziejom prezbiteriańskim i independenckim; powinno się zachowywać wymierną jedność jedynie z tymi zborami, które praktykują biblijnie chrzest na wyznanie wiary i przez zanurzenie. Kościół prawdziwy (biblijny) nie powinien mieszać się z kościołem odstępującym od prawdy. Wpłynęło to również na praktykę zamkniętej Wieczerzy Pańskiej oraz ograniczenie działań misyjnych tylko do baptystów, wraz z podporządkowaniem jej zborom raczej niż organizacjom misyjnym (które były bardziej otwarte na służbę osób z innych zborów). Powstała przez to również nowa wizja historii kościoła – przez którą starano się wykazać, iż obok „zanieczyszczonej”, katolickiej istniała zawsze równolegle czysta, baptystyczna (głównie dopatrywano się jej we wszelkich potępianych w historii grupach), od samych apostolskich czasów. Takie poglądy miały być dawnymi, zapomnianymi poglądami wszystkich baptystów; „zwracaniem uwagi na dawne słupy graniczne”. Z punktu widzenia baptystów Landmark inne baptystyczne kościoły, które nie przestrzegają owych ścisłych zasad współpracy z jedynie czystymi kościołami, są odstępcze, a wszelkie inne (nie chrzczące na wyznanie wiary przez zanurzenie) w ogóle kościołami nie są.

Potomkami tego ruchu są American Baptist Associacion oraz Baptist Missionary Associacion, oba wyznania liczą po około 250 tys. członków.

  1. Separatyści Fundamentalni (niezależni): Separatist/ Independent Baptists

To skrzydło baptystów liczy około 2 mln członków. Największe wyznanie to Baptist Bible Fellowship International z około 1,5 mln członków. Jest to jedno z najbardziej dynamicznych środowisk baptystycznych w USA, które cały czas się rozwija, w tym bardzo dobrze w dużych miastach. Na czele zboru stoi zazwyczaj obdarzany wielkim zaufaniem pastor. Często jest on również działaczem politycznym, jak np. Jerry Falwell, który założył i przewodził ruchowi The Moral Majority, konserwatywnemu protestanckiemu skrzydłowi republikańskiej prawicy. Zbory związane z tym skrzydłem baptyzmu często również zakładają własny, związany z zborem college czy nawet uniwersytet. Tak więc konserwatyzm biblijny jest tu sprzężony z misją i działaniem społecznym raczej niż z izolacjonizmem i nieufnością (jak u Baptystów Landmark). Z tego też powodu są bardziej elastyczni niż Landamrk Baptists w współdziałaniu z innymi baptystami i protestantami w ogóle. Należy jednak podkreślić, że teologia w tym skrzydle zawsze jest premilenijna i wroga liberalnemu podejściu do Biblii oraz ruchowi ekumenicznemu.

  1. Baptyści Wolnej Woli (Generalni): Free Will (General) Baptists

Baptyści Wolnej Woli to grupa około 500 tys. wierzących, obecna na całym Południu. To tradycyjnie arminiańskie kościoły, nauczające m.in.o powszechnym odkupieniu, wolnej woli i możliwości utraty zbawienia. Większość praktykuje komunię zamkniętą (tylko dla członków zboru).

  1. Prymitywiści

Baptyści prymitywistyczni (Traditionalists; Old-Time Baptists) to skrzydło około 200 tys. baptystów na Południu, skupione głównie w rolniczych, dalekich od centrów i miast Apallachach. Nie interesują się misją i edukacją. Raczej odrzucają wykształcenie seminaryjne; nie prowadzą też szkoły niedzielnej; nabożeństwa są surowe i tradycyjne. Praktykują umywanie nóg; spotykają się zazwyczaj raz w miesiącu, ale za to nie na same nabożeństwa, ale dwudniowe zjazdy. Śpiewają często bez instrumentów, mówią o starszych raczej niż pastorach; większość jest kalwińska.

  1. Unie etniczne

Ten segment dotyczy głównie baptystów czarnoskórych. W 1640 „Jack, czarny” został pierwszym czarnoskórym członkiem wciągniętym na listę zboru baptystów (w Rhode Island). W latach 1773-75 w Południowej Karolinie wybuchło przebudzenie wśród czarnoskórych niewolników. W 1777 r. powstał pierwszy zbór czarnoskórych baptystów w Yamascraw, Georgia. Po 1865 r. powstają całe stanowe konwencje – czarni mogą tworzyć własne zbory bez problemów, opuszczają więc mieszane zbory.

Dziś ten segment to w sumie ok 25% baptystów w USA oraz około 25% wszystkich czarnoskórych w USA; wraz z rodzinami stanowią około 1/3 czarnej populacji USA. Dla większości czarnych kościół jest jedyną instytucją publiczną, na którą mają wpływ. Pastor jest nie tylko przywódcą duchowym, ale również przywódcą w wielu innych dziedzinach, które w białym społeczeństwie należą do wyspecjalizowanych zawodów – jak psycholog, prawnik, doradca, wyraziciel opinii ogółu mieszkańców w sprawach publicznych. Tym ostatnim był na pewno Martin Luther King, działacz pokojowy i antyrasistowski, laureat pokojowej nagrody Nobla i baptystyczny pastor.

Sposób uwielbiania na nabożeństwach jest skrajnie zróżnicowany, większość zborów jest jednak zdecydowanie bardziej charyzmatyczna niż zbory białe. Kazania często włączają audytorium. W pierwszej połowie XX w. Kościół otwierał różne uczelnie oferujące dokształcające kursy dla wyzwoleńców na różnym poziomie. Obecnie uczestnictwo czarnych w tym tradycyjnym, dla nich religijnym wyznaniu raczej słabnie. Mężczyźni i młodzi raczej uczęszczają do zborów rzadko; segmentem trwałym są kobiety.

Unie tego skrzydła to NBCA (6,720 zborów i od 2,5 do 3,5 mln członków) oraz NBC USA (18,500 zborów i od 6 do 8 mln członków) i National Missionary Baptist Convention (250 tys. członków).

Inne grupy etniczne

Istnieją również grupy baptystów, w których przeważa jakaś określona narodowość, której język jest obecny w trakcie nabożeństwa i głoszenia – np. szwedzka (Baptist General Conference, 135.000 członków, 8000 zborów) czy niemiecka (Northern American Baptist Conference, 65,000 czlonków, około 4000 zborów). Do tej grupy zaliczają się również polskie zbory baptystyczne w USA (około 150 członków w 6 zborach).

Baptyści hiszpańskojęzyczni (Meksykańczycy, Kubańczycy) nie tworzą osobnej unii. Szacuje się, że w samej SBC jest ich około 0,5 mln. Liczba te jest znacznie większa biorąc pod uwagę ich liczebność w zborach baptystycznych w ogóle.

  1. Unie Północne

Baptyzm na Północy posiada zupełnie inny charakter niż na Południu. Działał zawsze jako jedno z wyznań, nie najmniejsze z pewnością, ale i nie największe. Stąd większa różnorodność reprezentowanych postaw tego skrzydła i inna dynamika działania. Dzielą się na trzy grupy – ze względu na teologiczną twardość i konsekwencję.

  1. Ekumeniczny środek: American Baptist Churches in the USA

To największa denominacja baptystyczna na północy; piąte co do wielkości wyznanie baptystyczne w USA. Jest to najstarsze wyznanie baptystyczne w USA (formalnie to Południe odłączyło się w 1845 r. od Północy), kojarzone dziś przede wszystkim z otwartością na wszelką różnorodność i uległością względem współczesnych trendów. Jego reprezentantem jest zarówno Augustus Strong (słynny wynalazca „systemu Stronga” ułatwiającego studium Biblii) jak Walter Rauschenbusch – propagator „Ewangelii Społecznej”, czy H.E. Fosdick, sprzeciwiający się ruchowi fundamentalistycznemu i optujący za liberalizmem teologicznym. Z tej denominacji wywodzą się również „ludzie środka” – E.J. Carnell czy B. Ramm – architekci ruchu ewangelicznego, pragnący zachować fundamentalistyczną prawowierność bez postawy zamknięcia. W końcu, jedne z bardziej znanych milionerów John D. Rockefeller Jr.

Etnicznie kościoły te cechują się wielonarodowym składem – ponad 40% wywodzi się z grup o korzeniach poza Europą. Są aktywne misyjnie i edukacyjnie. Od 1877 r. ordynują kobiety. Większość członków reprezentuje klasę średnią.

Liczba członków tego skrzydła to 1,5 mln a zborów to 5,800.

  1. Konserwatywni ewangeliczni

W 1932r. i 1940r. odłączają się od ABC, ze względu na liberalizm teologiczny, dwie grupy zasilające Konserwatywno-Ewangeliczne i Separatystyczno-Fundamentealne skrzydło północnych baptystów, które stanowią około ¼ całości północnego nurtu. Wyznania konserwatywno-ewangeliczne w przeciwieństwie do NBC posiadają wyznanie wiary, które określa ich przekonania teologiczne. Zachowując prawowierność nie widzą jednak nic złego we współpracy z kościołami, które stowarzyszone są z liberalnymi organizacjami i federacjami kościelnymi.

Trzy ważniejsze wyznania tej grupy to wspomniane już ze względu na swe etniczne niemieckie i szwedzkie korzenie Baptist General Conference z 140 tys. członków oraz Conservative Baptist Associacion of America z 200 tys członków oraz North American Baptist Conference (45 tys.). W tym segmencie mieszczą się również Baptyści Dnia Siódmego, z 5 tys. członków i 80 zborami.(10)

  1. Separatystyczno-fundamentalni

Baptyści separatystyczno-fundamentalni uważają, że jakiekolwiek uczestnictwo w organizacjach czy zrzeszeniach z kościołami, których nie można określić jako wierne Ewangelii jest złe, i w związku z tym odmawiają również współpracy z kościołami, które same zachowując konserwatyzm dopuszczają jednak współpracę w ramach takich ciał (tzw. separacja 2 stopnia: second-degree separation).(11) W większości są premilenijne i akcentują doktrynę bezbłędności Pisma Świętego. Nie są tak dynamiczni ani otwarci w działaniu jak południowi fundamentalni separatyści; niemniej w pobożności są bardzo zbliżeni.

Największe wyznanie tej grupy to General Association of Regular Baptist Churches z około 160 tys. wiernych; w sumie w tym skrzydle baptyzmu jest ich około 250 tys.

IV. Podsumowanie

Czym jest baptyzm amerykański? Z pewnością, jak widac po niniejszym studium, jest to ciało bardzo zróżnicowane. Czym innym będzie baptyzm północny a czym innym południowy. Należy jednak jeszcze raz podkreślić, że większość baptystów w USA to konserwatywni chrześcijanie ewangeliczni. Obecnym w całości ruchu baptystycznego trendem wydaje się być parcie ku większej wymierności dogmatycznej i etycznej.Ale wynika to najwyraźniej z drugiego trentu, potrzeby, czy problemu jaki mają nasi bracia – z jakością raczej niż liczbą wiernych.

Jeśli chodzi o otwartość na innych, z pewnością baptystom polskim łatwiej byłoby się porozumieć z baptystą z północy niż z południa; będzie rozumiał i czuł sytuację w Polsce znacznie lepiej. Z drugiej strony, pragnienie wymierności uczniostwa i akcent na czystość uwielbienia i nauki prawdopodobnie dzieliliby raczej z braćmi i siostrami z Południa. Tak czy inaczej: tym właśnie, pokrótce baptyzm w Ameryce jest. Niech Bóg prowadzi baptystów wspólnej pracy, w głębszym wzajemnym poznaniu i samoświadomości sytuacji, w jakiej z Bożej ręki żyją i wierzą.

 * * * * * * * *

Przypisy:

  1. Za: http://www.adherents.com/rel_USA.html
  2. Za: http://en.wikipedia.org/wiki/Religion_in_the_United_States
  3. Za: A. W. Wardin ed., Baptists Arround the World, A Comprehensive Handbook, Nashville 1995.
  4. Za: A. W. Wardin ed., dz. cyt.
  5. Jakakolwiek ocena tego faktu nie może pominąć uwzględnienia realiów amerykańskiego Poludnia, o których zachwile napiszę.
  6. Głównie za: A. W. Wardin ed., dz. cyt.
  7. Choć to fakt oczywisty, to jednak wart przypomnienia, iż Stany Zjednoczone, choć obecnie tworzą jeden kraj, to nie powstały całe od razu, lecz w wyniku kilku istotnych zjawisk, jak np. migracja różnych grup purytan w nadziei założenia idealnego społeczeństwa, następnie wielu europejskich kolonistów za chlebem, parcie na Zachód i zakładanie nowych Stanów, wojna Północy z Południem, wyzwolenie niewolników, napływ latynoskich emigrantów. Obszar USA jest tak wielki jak cała środkowo-zachodnia Europa. Stąd, choć można mówić o amerykańskiej tożsamości, istnieją ważne różnice kulturowe, gospodarcze, geograficzne i społeczne pomiędzy poszczególnymi regionami – jak Północ, Południe, Wschodnie i Zachodnie Wybrzeże, czy Równiny Środkowe – znane również jako tzw. Bible Belt (Pas Biblijny) i poszczególnymi stanami. Baptyzm amerykański, jako wierny towarzysz i współtwórca amerykańskiego narodu na przestrzeni jego historii, naznaczony jest tą różnorodną specyfiką.
  8. Historia niewolnictwa i baptyzmu na Południu USA jest ściśle spleciona, burzliwa i miejscami dramatyczna. Znaczenie niewolnictwa dla powstania SBC jest ciągle dyskutowane (patrz np. W. B. Shurden, L. R. Varnadoe, The origins of the Southern Baptist Convention: a historiographical study.., Baptist History and Heritage, Wntr, 2002).
  9. Co ciekawe, ŚZB opuściła wtedy również Unia Baptystów w Rumunii, najsilniejsza krajowa unia w Europie po unii ukraińskiej i brytyjskiej.
  10. Można tu dodać, że Baptyści Dnia Siódmego, choć zawsze marginalne co do wpływu, to jedno z najstarszych skrzydeł baptystów na świecie, których jedyną różnicą względem typowych baptystów jest obchodzenie soboty a nie niedzieli jako dnia odpoczynku. Nie należy ich w szczególności łączyć z Adwentystami, od których są starsi o ponad 200 lat!
  11. Ciałem takim z pewnością byłaby dla nich Polska Rada Ekumeniczna, czy w ogóle ruch ekumeniczny jak taki – ze względu na obecność w nich bardzo zróżnicowanych teologicznie kościołów, ale również Światowy Związek Baptystów.


Mateusz Wichary - 5 grudzień 2008
W lekko przeedytowanej wersji artykuł ten ukazał się w miesięczniku Słowo Prawdy.

źródło:http://proteologia.wordpress.com/2008/12/05/kim-jest-wujek-z-ameryki-czyli-baptysci-w-usa/

Data utworzenia: 09/05/2012 @ 05:08
Ostatnie zmiany: 09/03/2013 @ 00:48
Kategoria : => Baptyzm
Strona czytana 5415 razy


Wersja do druku Wersja do druku

 

Komentarze

Nikt jeszcze nie komentował tego artykułu.
Bądź pierwszy!

 
Trzecie Oczko
bibliografia_cz2/historia-powszechna-sredniowiecze.jpgazja-pacyfik13.jpgdzieje-dawnych_turkow.jpgupadek2.jpgbibliografia_cz1/dramat-i-kult.jpgbibliografia_cz1/tho-bib.JPGbibliografia_cz2/Mot-na-czarownice.jpgbibliografia_cz1/d-r-ko-pi.JPGhistoria-koloru.jpgbibliografia_cz2/dumezil.jpgbibliografia_cz1/swiety-baldachim.JPGskrzypekoswiecenie-fr.jpgsladami-klatwy.jpgbibliografia_cz1/z-ch-an.JPGbibliografia_cz2/1001-o-bogu.jpgreligie-w-p.jpgbibliografia_cz3/religie-w-a-poludniowej.PNGbibliografia_cz1/historia-seksu.jpgzorian-dolega-chodakowski3.gifhistoria-duchowosci-chrzes.jpgbibliografia_cz2/Magia-w-Sredniowieczu_Richard-Kieckhefer.jpgswietowanie-doroczne-pl.jpgbibliografia_cz3/budda.jpgbibliografia_cz3/ile-lat-ma-wsz.jpgbibliografia_cz3/Religie Aryow W.jpegbibliografia_cz1/w-kregu-swiatowida.jpgbibliografia_cz1/socjo-reli.jpgbibliografia_cz1/pluzanski-7sensacji-w-n.jpgbibliografia_cz2/1001-rzeczy-o-biblii.jpgreligia-ludow-pierwotnych.jpgbibliografia_cz1/historia-biblii.jpgbibliografia_cz2/malinowski-mit.jpgbibliografia_cz2/krawczuk-s-do-starozytnosci.jpgNorbu - Krysztal.jpgbibliografia_cz2/popko-huryci.jpgbibliografia_cz3/judaizm-u-poczatkow.jpgbibliografia_cz2/kosidowski-rumaki.jpgzdybicka.jpgbibliografia_cz1/al-ar-pal.JPGbibliografia_cz3/grant-dz-izraela.jpgbibliografia_cz2/his-s.bmpbibliografia_cz1/liverani-nie-tylko-b.pngbibliografia_cz2/Nowy-Testament-H.jpgbibliografia_cz1/swiderkowna-rozmowy-o-bib-nt.jpgbibliografia_cz2/Ksiega-Rodz-interlinearna.jpgbibliografia_cz2/okultyzm-magia-wrozby.jpgbibliografia_cz1/484.jpgaztekowie.gifbibliografia_cz2/ksiega-tura.jpgbibliografia_cz1/mejor-buddyzm.jpgbibliografia_cz3/antropologia-b-tylor.jpgpseudonauka-i-p.jpgbibliografia_cz3/stomma-slonce.jpgteodoret.jpgbibliografia_cz1/Ludzie-bogowie-i-przybysze-z-kosmosu-Stoczkowski.jpghistoria-wierzen-i-idei-religijnych.jpgbibliografia_cz2/mitologia-sta-egiptu.jpgbibliografia_cz2/wojcik-historia-p-XVII.jpgbibliografia_cz1/dz-ze-za.jpgbibliografia_cz1/hellenizm-a-j.jpgbibliografia_cz3/religie-aaaaio.jpgbibliografia_cz1/N-dziedzictwo-goliata.jpghistoria-z.jpgbibliografia_cz2/mitologia-mezopotamii.jpgkoran.jpgbibliografia_cz1/tresc-wierzen-r.jpgbibliografia_cz3/dennett-odczarowanie.jpgbibliografia_cz2/sztuka-starozytnego-wschodu-1.gifbibliografia_cz3/biblia2.jpgbibliografia_cz3/poczet-pap-jwk.jpgmahometanizm=g.jpgbibliografia_cz3/religia-en.jpgw-kregu-upiorow.jpgbibliografia_cz2/donini.jpgbibliografia_cz2/klatwa-eng.jpgbibliografia_cz3/historia-grzechu.jpgbibliografia_cz3/peck-w-poszukiwaniu.jpgbibliografia_cz1/miedzy-s-a-n-testament.jpgbibliografia_cz2/slow-sy.jpgbibliografia_cz3/schylek-sr-eu.jpgbibliografia_cz1/historia-cudow.jpgswiat-fenicjan.jpgseptymiusz-sewer-k.jpgbibliografia_cz2/Piecioksiag-v.jpgbibliografia_cz3/Angelo Scarabel.jpgbibliografia_cz3/kanert-buddyzm.jpgzycie-se-ksiezy.pngbibliografia_cz1/religie-slowian-sz.jpgbibliografia_cz1/levy-Bruhl-czynnosci-umyslowe.jpgbibliografia_cz1/graves-mity-heb.jpgatlantyda-zajdler.jpgNiwinski-bostwa-kulty.jpgi-znowu-zapial-kur.jpgbibliografia_cz3/twardecki.jpgbibliografia_cz1/religie-bw.jpgbibliografia_cz1/atlas-miejsc-biblijnych.jpgbibliografia_cz1/papiez.jpgbibliografia_cz3/houria-historia-ar.jpgbibliografia_cz1/his-filo-tat.pngbibliografia_cz3/haasler-tajne-sprawy-papiezy.jpgbibliografia_cz1/wip-kos.JPGbibliografia_cz3/historia-p.jpgbibliografia_cz2/mitologia-korei2.jpglocke.jpgbibliografia_cz3/azja-i-afryka.jpgsztuka-indonezji.jpgency-pow-1976.jpgbibliografia_cz3/kramer-smierc.jpgbibliografia_cz1/komentarz-his-kul-do-biblii-h.jpgbibliografia_cz2/epos-Chassang.jpgbibliografia_cz2/tajemnice-biblii.jpgbibliografia_cz3/Minois-kosciol-i-n.jpgbibliografia_cz2/margul-jak-umier.jpgbibliografia_cz3/bez-ograniczen.pngbibliografia_cz2/mitologia-slowian-gi.jpgbibliografia_cz1/archeologia_biblijna.jpgbibliografia_cz1/gardner-potomkowie.jpgbibliografia_cz2/5-wielkich-religii-swiata.jpghughes-rzym.jpgbibliografia_cz2/mitologia-sta-grecji.jpgbibliografia_cz3/dionizos-kere.jpgbibliografia_cz3/rytualy-dawne-i-w.jpgbibliografia_cz2/polska-piastow.jpgLITERA-NA-SW-12-1987.jpgbibliografia_cz3/wilson-o-naturze.jpgharding-r-s.jpgstarozytny-egipt=w.jpgbibliografia_cz2/freud-czlowiek.jpggnoza-q.jpgbibliografia_cz2/encyklopedia-kat-1.jpgmeksykanskie-abc.jpgparandowski-mitologia.jpgbibliografia_cz3/hist-kos.jpgbibliografia_cz2/Historia-piekna-eco.jpgbibliografia_cz2/sandauer.jpgbibliografia_cz1/starozytna-palestyna.gifbohater-o-1000t.jpgbibliografia_cz1/mus-ant.JPGstarzy-nowi-bo-japonii.jpgbibliografia_cz3/sladami-amuletu.jpgDrozdowicz-G-nurty-now-f-franc.jpgpettazzoni.jpgateizm=nowicki.jpgbibliografia_cz1/kud-hinduizm.jpgbibliografia_cz2/gilgamesz.jpgreligia-encyklopedia-pwn5.jpgbibliografia_cz1/b-religia-staro-egiptu.jpgbibliografia_cz1/judaizm.jpgbibliografia_cz2/borkowski-socjologia.pngbibliografia_cz2/zary-ency-rel.jpgbibliografia_cz2/groby-b-u.jpgbibliografia_cz1/wilson.jpgbibliografia_cz1/historia-hiszpanii.jpgbibliografia_cz1/szczepanowicz-ziemia-swieta.jpgbibliografia_cz2/w-kregu-religii.jpgmajowie-gall.jpgbibliografia_cz3/jezus-i-biel.jpgbibliografia_cz3/joga-swie.jpgbibliografia_cz3/zycie-cwa.bmpbibliografia_cz2/tradycje-tolerancji.jpgbibliografia_cz3/gibbon-zmierzch.jpgjudaizm-solomon.jpghis-g.jpgreligie-uniwersalistyczne.jpgbibliografia_cz1/zycie-cawrhorne.jpgbibliografia_cz1/homerski-wstep-ogolny-do-pisma-swietego.jpgbibliografia_cz1/historia-gotow.jpgpolemicznie-wipszycka.gifbibliografia_cz1/Monologion Proslogion.jpgbibliografia_cz3/zarys dziejow-r.jpgbibliografia_cz3/kataryzm.jpgbibliografia_cz3/tajne-stowarzyszenia.jpgcairns-e2.bmpbibliografia_cz3/Norbu - Krysztal.jpgzycie-codzienne-galii.jpgbibliografia_cz3/h-kk.jpghistorya powszechna kosciola.jpghistoria-holandii-b.jpgbibliografia_cz2/POA2.bmpbibliografia_cz3/chrzescijanstwo-przyszlosci.jpgbibliografia_cz1/po-arch_chrzescijanskiej.jpgbibliografia_cz1/sarmaci-sulimirski.jpgdakowie-HD.jpgbibliografia_cz3/boilton.JPGbibliografia_cz3/his-niem.jpgbibliografia_cz3/zloty-przewodnik-p-r-halu.jpgbibliografia_cz3/Hetyci-klingel.pngbibliografia_cz3/religie-sw-ency.jpgbibliografia_cz1/sim-cyw.JPGbibliografia_cz1/zycie-co-g-merowingow.jpgbibliografia_cz1/po-sztuki_chrzescijanskiej.jpgbibliografia_cz2/bloch-etruskowie.jpgbibliografia_cz2/fedon2x.jpgbibliografia_cz2/historia-polski-sz.jpgslownik religii.jpgaztekowie-narod-wybrany-p-s.jpegbibliografia_cz2/krawiec-seksualnosc.jpghermiasz.jpgbibliografia_cz1/cha-kos.JPGbibliografia_cz1/starozytnosc-bajeczna.jpgbibliografia_cz3/buddyzm-b-p-l-a.jpgbibliografia_cz3/tokarczyk-4-j-a.jpgbibliografia_cz2/Nowodworski-Encyklopedia_koscielna.jpegbibliografia_cz2/mitologia-indyjska.jpgbibliografia_cz2/papiestwo.jpgbibliografia_cz2/levi-strauss-totemizm.jpgbibliografia_cz1/f-mity-grekow-i-rzymian.jpghis-iranu.jpgbibliografia_cz2/sztuka-starozytnego-wschodu-2.gifbibliografia_cz3/historia-chin.jpgbibliografia_cz3/ksiega-rzeczy-dziwnych-1.jpgbiblia=aramejska.jpegbibliografia_cz3/voodoo.jpgbibliografia_cz2/zarys-dziejow.jpgbibliografia_cz1/har-klu.JPGbibliografia_cz1/ksiega-ukryta-wb.jpgbibliografia_cz1/girard-sacrum-i-p.jpgre-afryki.jpgbibliografia_cz3/tragedia-narodu.jpgpaleografia-lacinska-1951.jpegbibliografia_cz2/Szamanizm-Andrzej-Szyjewski.jpgbibliografia_cz3/mity-green.jpgbibliografia_cz3/kobieta-w-czasach.jpgbibliografia_cz3/renan.jpgbibliografia_cz3/konstantyn-w-krawczuk.jpgbibliografia_cz1/his-chrzex-p-johnson.jpgRamadan-Sladami-Proroka.jpgbibliografia_cz1/30-wyznan.jpgbibliografia_cz3/do-ziemi-swietej.jpgbibliografia_cz2/Sredniowieczne-herezje-Malcolm-Lambert.jpgwprowadzenie-dr.jpgbibliografia_cz1/tajemnice-krety.jpgmoralnosc-mozgu.jpgbibliografia_cz3/50-najwiekszych-k.jpgbibliografia_cz2/Wandalowie-i-ich-afrykanskie-panstwo-Strzelczyk.jpgbibliografia_cz1/tro-pie.JPGbibliografia_cz1/d-r-zycie.JPGbibliografia_cz2/mitologia-lu-syberii.jpgbibliografia_cz3/messadie-diabel.jpgbibliografia_cz2/stu-mat-2005.jpgbibliografia_cz2/mitologia-arabow.jpgbibliografia_cz2/bog-einsteina.jpgbibliografia_cz3/alpatow-2.jpgbibliografia_cz2/homo-ludens-h.jpgSilnicki-Sobory powszechne a Polska.jpgbibliografia_cz1/religie-chin.jpgbibliografia_cz3/FitzGerald - Chiny.jpgbibliografia_cz2/kuncewicz-piotr-antyk.jpgbibliografia_cz1/kultura-wiekow-srednich.jpgbibliografia_cz1/eliade-sacrum-mit-historia.jpgbibliografia_cz3/legowicz-zarys.jpgbibliografia_cz3/religie-s-b-wschodu.jpg3-Rosja.jpgrzecz-z-od.gifbibliografia_cz2/obrzedy-rytualy.jpggrecja_niepodlegla.jpgbibliografia_cz1/gni-pie.JPGbibliografia_cz1/zycie-codzienne-prusow2.jpgbibliografia_cz2/pokarm-bogow.jpegdanecki.jpgbibliografia_cz3/teksty-piramid.jpgbibliografia_cz3/Petoia-wampiry.jpegbibliografia_cz1/dialog-kultur-cywi-i-rel.jpgholownia-kos-d-s-z.jpgbibliografia_cz2/prawoslawie-k.jpgbibliografia_cz3/kierul-newton.jpgbibliografia_cz3/mitologia-cel.jpgbibliografia_cz2/boas-umysl-cz-pierwotnego.jpgzrozumiec_araba.jpgbibliografia_cz2/Paul-Herrmann.jpgbibliografia_cz3/swiat-symb-chrzesc.jpgbibliografia_cz1/poniatowski-wstep.jpgfahry-piramidy.jpgbibliografia_cz3/rel-sw-rzymskiego.jpgbibliografia_cz3/hubert-mauss.jpgbibliografia_cz3/jezus-i-samarytanka.jpgbibliografia_cz2/mitologia-cz-afryki.jpgbhagawad-piesn-pana.pngbibliografia_cz1/keller-katolicyzm.jpgbibliografia_cz2/michalowski-n-t-piramidy.jpgbibliografia_cz2/tyloch-rekopisy.jpgbibliografia_cz3/rod-argeadow.jpgochrzczeni-w-duchu.jpgbibliografia_cz1/zapomniany-s-s.jpgbibliografia_cz2/sladami-etruskow.jpgrouss-bog-zla.jpgbibliografia_cz1/euz-his.JPGHistoria medycyny-1988.jpgbibliografia_cz1/kosidowski-opowiesci-bib.jpgbibliografia_cz1/skrok-na-tropach.jpgbibliografia_cz1/kow-w-ch.JPGi-historia-powszechna-b.jpg
Rel-Club
Sonda
Czy jest Bóg?
 
Tak
Nie
Nie wiem
Jest kilku
Ja jestem Bogiem
Ta sonda jest bez sensu:)
Prosze zmienić sondę!
Wyniki
Szukaj



Artykuły

Zamknij - Japonia

Zamknij BUDDYZM - Lamaizm

Zamknij BUDDYZM - Polska

Zamknij BUDDYZM - Zen

Zamknij JUDAIZM - Mistyka

Zamknij NOWE RELIGIE

Zamknij NOWE RELIGIE - Artykuły Przekrojowe

Zamknij NOWE RELIGIE - Wprowadzenie

Zamknij POLSKA POGAŃSKA

Zamknij RELIGIE WYMARŁE - Archeologia

Zamknij RELIGIE WYMARŁE - Bałtowie

Zamknij RELIGIE WYMARŁE - Manicheizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Konfucjanizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Satanizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Sintoizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Taoizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Zaratustrianizm

-

Zamknij EUROPA I AZJA _ _ JAZYDYZM* <<==

Nasi Wierni

 3896582 odwiedzający

 39 odwiedzających online