Kalendarium islamu
- 570 - "Rok Słonia", przypuszczalna data narodzin proroka Muhammada
595 - ślub Muhammada z wdowa Chadidżą, przyszłą pierwszą muzułmanką
610 - początek objawień przekazywanych Muhammadowi przez Boga za pośrednictwem archanioła Dżibrila w grocie góry Hira tuż koło Mekki
615 - pierwsza emigracja muzułmanów do Etiopii, gdzie oddali się pod opiekę chrześcijańskiego władcy An-Nadżasziego
620 - "nocna podróż” Muhammada do Jerozolimy (al-isra) i wniebowstąpienie (al-miradż)
622 – „hidżra”, czyli emigracja muzułmanów z Mekki do Jasribu (późniejszej Medyny), uznawana za początek ery muzułmańskiej
- początek procesu jednoczenia plemion arabskich przez Muhammada i organizacji życia ummy, czyli wspólnoty muzułmańskiej
624 - wyznaczenie świątyni Al-Kaby jako kierunku modlitw muzułmanów (kibla)
- bitwa pod Badrem zwycięstwo muzułmanów nad mekkańczykami
625 - bitwa pod górą Uhud, w której choć klęskę ponieśli muzułmanie, Kurajszyci z Mekki musieli się wycofać
627 - Bitwa Rowu, w czasie której Kurajszyci oblegają Medynę i dochodzi do rozgromienia żydowskiego plemienia Banu Kurajza
628 - traktat w Al-Hudajbijji przymierze między muzułmanami a mekkańczykami
629 - pierwsza pielgrzymka muzułmanów do Mekki
630 - zajęcie Mekki przez muzułmanów, usunięcie ze świątyni Al-Kaby przedislamskich idoli
631 - Rok Delegacji - akceptacja zwierzchności Muhammada i przyjęcie islamu przez plemiona beduińskie z Nadżdu i Hidżazu
632 – „pielgrzymka pożegnalna” Proroka do Mekki, ustalenie rytuałów hadżdżu
8 czerwca 632 - śmierć Muhammada
632 - bunt plemion arabskich przeciwko władzy muzułmanów
- Abu Bakr zostaje kalifem, następcą Muhammada, rozpoczynając rządy tzw. „kalifów sprawiedliwych”
633 - początek podbojów arabskich: podporządkowanie plemion Półwyspu Arabskiego i podbicie południa Mezopotamii
634 - pokonanie Bizantyjczyków pod Adżnadajn w Palestynie
- śmierć Abu Bakra, początek rządów drugiego kalifa „sprawiedliwego”, Umara (do 644 roku)
635 - zdobycie Damaszku
636 - zwycięstwo muzułmanów nad Sasanidami w bitwie pod Al-Kadisijją w Mezopotamii
637 - pokonanie Bizantyńczyków nad rzeką Jarmuk
638 - zdobycie Jerozolimy
639 / 640 - początek podboju Egiptu
641 - zdobycie Mosulu (Irak)
- założenie obozu Al-Fustat, stolicy Egiptu
642 - zdobycie Aleksandrii
- zwycięstwo nad Sasanidami pod Nihawandem
644 - zamordowanie Umara, początek panowania trzeciego kalifa „sprawiedliwego”, Usmana (do 656 roku)
649 - zdobycie Cypru
650 - zebranie tekstu koranicznego
655 - Bitwa Masztów - rozbicie floty bizantyjskiej u wybrzeży Azji Mniejszej
656 - zamordowanie Usmana
- początek pierwszej „fitny”, wojny domowej między zwolennikami Alego a Aiszą, wdową po Muhammadzie
- Bitwa Wielbłądzia - zwycięstwo Alego, dzięki któremu zostaje czwartym i ostatnim kalifem „sprawiedliwym”
657 - bitwa pod Siffinem między Alim a namiestnikiem Syrii Mu’awij, krewnym kalifa Usmana
- zgoda Alego na arbitraż
- bunt charydżytów
658 - dojście do władzy Mu’awiji, który zakłada dynastię Umajjadów panującą do 750 roku
661 - zamordowanie Alego przez charydżytę
- Damaszek - stolicą kalifatu
667 - podbój Azji środkowej
672 - początek siedmioletniego, bezskutecznego oblężenia Konstantynopola
680 - początek rządów Jazyda I, syna Mu’awiji
- męczeńska śmierć Al-Husajna, syna Alego w bitwie z wojskami Jazyda pod Karbalą
683 - 692 - druga wojna domowa rozpoczęta buntem Abd Allaha Ibn az-Zubajra, który w Mekce został ogłoszony kalifem
685 - 687 - bunt szyitów w Al-Kufie pod wodzą Al-Muchtara, któremu kres kładą basryjczycy
691 - budowa meczetów Kopuła na Skale i Al-Aksa w Jerozolimie
692 - zajęcie zbuntowanej Mekki przez kalifa Marwana I, kuzyna Mu?awiji
- ponowne zjednoczenie kalifatu
694 - 700 - bunt charydżytów w Iraku
696 - początek arabizacji administracji kalifatu przez uznanie języka arabskiego za urzędowy
698 - zajęcie Kartaginy
705 - początek budowy meczetu Umajjadów w Damaszku
711 - początek podboju Hiszpanii i Indii północnych
712 - zdobycie Buchary i Samarkandy
713 - powstanie zajdyckiego odłamu szyitów uznających za swojego imama Zajda
732 - bitwa pod Poitiers - powstrzymanie przez Karola Młota pochodu Arabów na południową Francję
749 - klęska ostatniego kalifa umajjadzkiego Marwana II nad Małym Zabem koło Eufratu
750 - początek panowania Abbasydów - Abu al-Abbas As-Saffah - pierwszy kalif z tej dynastii
- eksterminacja rodu umajjadzkiego
757 - utworzenie niezależnego emiratu w Kordobie przez potomka Umajjadów Abd ar-Rahmana Zdobywcę
760 - wyodrębnienie się isma’ilickiego odłamu szyitów po śmierci ich imama Isma’ila
762 - założenie Bgadadu, nowej stolicy kalifatu abbasydzkiego przez kalifa Al-Mansura
777 - założenie w Afryce Północnej charydżyckiego państwa Rustamidów
778 - walki Karola Wielkiego z muzułmanami - klęska Rolanda w Roncesvalles
786 - 809 - panowanie kalifa Haruna ar-Raszida - zwiększenie wpływów wezyrów z rodu Barmakidów
789 - założenie niezależnej dynastii Idrysydów w Maghrebie
799 - założenie dynastii Aghlabidów w Ifrikijji (dzisiejsza Tunezja)
801 - uzyskanie niepodległości przez Aghlabidów w zamian za stały trybut
803 - upadek Barmakidów
808 - założenie miasta Fez, stolicy dynastii Idrysydów
809 - śmierć Haruna ar-Raszida - podział kalifatu
811 - wojna domowa między synami Ar-Raszida, Al-Aminem i Al-Mamunem
813 - 833 - panowanie kalifa Al-Mamuna, rozkwit nauki muzułmańskiej
817 - bunt w Bagdadzie, gdzie kalifem ogłasza się Ibrahim, syn samozwańczego mahdiego
819 - stłumienie buntu przez Al-Mamuna
827 - początek podboju Sycylii
- przyjęcie doktryny mutazylickiej jako oficjalnej koncepcji wiary w kalifacie, a równocześnie stworzenie inkwizycyjnej instytucji Mihny przez Al-Mamuna
830 - założenie Domu Mądrości (Bajt al-Hikma) w Bagdadzie
831 - zdobycie Palermo przez Aghlabidów
836 - przeniesienie stolicy kalifatu do Samarry nad Tygrysem przez kalifa Al-Mu’tasima (do 892)
847 - delegalizacja mutazylizmu i zniesienie Mihny przez kalifa Al-Mutawakkila
861 - zamordowanie Al-Mutawakkila przez stworzoną przez niego gwardię turecką
868 - założenie dynastii Tulunidów przez tureckiego namiestnika Egiptu Ahmada Ibn Tuluna po wcześniejszej aneksji Syrii
869 - wybuch powstania czarnych niewolników (zandżów) w Al-Basrze
870 - zdobycie Malty przez Arabów
873 - zniknięcie dwunastego i ostatniego imama szyitów - Muhammada al-Mahdiego i wyodrębnienie się z szyizmu odłamu imamitów
890 - pojawienie się w Mezopotamii ugrupowania karmatów
894 - założenie w Al-Bahrajnie państwa karmackiego
897 - założenie imamatu zajdyckiego w Jemenie
905 - przejęcie Egiptu przez Abbasydów z rąk Tulunidów
908 - bankructwo kalifatu abbasydzkiego w wyniku niegospodarnych rządów wezyrów i wojskowych
910 - założenie dynastii Fatymidów w Ifrikijji
929 - powstanie kalifatu w Kordobie - z Abd ar-Rahmanem III jako kalifem
930 - splądrowanie Mekki przez karmatów i kradzież Czarnego Kamienia z Al-Kaby
934 - założenie dynastii Bujjidów w zachodnim Iranie
945 - przejęcie władzy w Bagdadzie przez Bujjidów
961 - rozbudowa Wielkiego Meczetu w Kordobie
- przejęcie władzy w kalifacie hiszpańskim przez Al-Hakama II
969 - zdobycie Egiptu przez Fatymidów i założenie Kairu
972 - założenie uczelni Al-Azhar w Kairze jako ośrodka nauk isma’ilickich
976 - 1002 - wojskowe rządy Al-Mansura (Almanzora), szambelana kalifa w Hiszpanii
- przejęcie przez Fatymidów władzy nad Maghrebem
999 - 1008 najazdy Mahmuda z turkmeńskiej dynastii Ghaznawidów na północno-zachodnie Indie
1009 - zburzenie Kościoła Grobu Pańskiego w Jerozolimie na rozkaz fatymidzkiego kalifa Al-Hakima
1031 - rozpad kalifatu hiszpańskiego na księstewka dzielnicowe (muluk at-tawa'if)
1054 - wielki głód w Egipcie
1055 - zdobycie Bagdadu przez Seldżuków pod wodzą Tughrila
1061 - 1106 - podbój Maroka i Hiszpanii przez dynastię Almorawidów
1061 - 1091 - zdobycie Sycylii przez Normanów
1062 - założenie Marrakeszu
1071 - zwycięstwo Seldżuków pod wodzą Alp Arslana nad Bizancjum w bitwie pod Manzikertem
- podbój Anatolii
1072 - podbój Palermo przez Normanów
1072 - 1092 - rozciągnięcie panowania Seldżuków na Półwyspie Arabskim aż po Jemen
1076 - odbicie Syrii z rąk Fatymidów
1077 - powstanie dynastii Seldżuków Rumijskich
1085 - zajęcie Toledo przez chrześcijan
1090 - początek działalności asasynów - zajęcie przez nich twierdzy Alamut
- koniec „muluk at-tawa?if” w Hiszpanii - wprowadzenie władzy absolutnej przez Almorawidów
1092 - śmierć seldżuckiego wezyra Nizama al-Mulka z rąk asasynów - początek rozpadu państwa seldżuckiego
1094 - zdobycie Walencji przez Cyda Compeadora
1095 - synod w Clermont, podczas którego papież Urban II wzywa do krucjat
1096 - pierwsza wyprawa krzyżowa
1099 - zdobycie Jerozolimy i wybrzeża Syrii przez krzyżowców
1121 - początek podbojów Almohadów w Afryce Północnej
1127 - przejęcie władzy w Mosulu i Aleppo przez Atabaka Zankiego, syna tureckiego niewolnika
1144 - zajęcie chrześcijańskiej Edessy przez Zankiego
1146 - Nur ad-Din, syn Zankiego - atabakiem Aleppo
- zajęcie Damaszku przez Nur ad-Dina i do końca 1147 całej Syrii
1147 - dalsze podboje Almohadów, zajęcie Marrakeszu i wkroczenie do Hiszpanii
1147 - początek drugiej wyprawy krzyżowej
1157 - przejęcie władzy w Azji środkowej przez chorezmszahów
1171 - obalenie Fatymidów egipskich przez Saladyna (Salah ad-Dina) i założenie przez niego dynastii Ajjubidów
1174 - zdobycie przez Saladyna Syrii, Al-Hidżazu i Jemenu
1180 - 1225 - panowanie kalifa abbasydzkiego An-Nasira
- ekspansja An-Nasira na Iran
1187 - bitwa pod Hittinem, w której Saladyn pokonuje krzyżowców i zajmuje Jerozolimę
1188 - początek trzeciej krucjaty prowadzonej przez m.in. cesarza niemieckiego Fryderyka I Barbarossę i króla angielskiego Ryszarda Lwie Serce
1193 - śmierć Saladyna
1196 - 1549 - panowanie berberskiej dynastii Marinidów w Maroku
1202 - 1204 - czwarta krucjata
1203 - założenie imperium mongolskiego przez Temudżyna, zwanego od 1206 Czyngis-chanem (Królem świata)
1204 - opanowanie przez krzyżowców Konstantynopola
1212 - klęska Almohadów w bitwie z chrześcijanami pod Las Navas de Tolosa, po której wycofują się do Hiszpanii
1220 - początek pierwszego najazdu mongolskiego
- ostateczny upadek chorezmszahów
1225 - wycofanie się Almohadów z Półwyspu Iberyjskiego
1227 - śmierć Czyngis-chana, podział imperium mongolskiego
1228 - 1574 - przejęcie władzy w Ifrikijji przez dynastię Hafsydów
1230 - założenie przez Muhammada Ibn Jusufa Ibn Nasra królestwa Grenady i dynastii Nasrydów
1236 - zajęcie Kordoby przez chrześcijan
1237 - 1241 - zajęcie Rosji przez Mongołów
1241 - zwycięstwo Mongołów w bitwie pod Legnicą
1248 - 54 - siódma krucjata
1248 - zajęcie Sewilli przez chrześcijan
1250 - przejęcie przez Mameluków władzy po Ajjubidach w Egipcie
1258 - zdobycie Bagdadu przez Hulagu, władcę mongolskiego, ostateczny koniec kalifatu abbasydzkiego
- podporządkowanie się Seldżuków Rumijskich w Anatolii władzy Mongołów
1260 - przejęcie władzy w Egipcie przez sułtana Bajbarsa
- zwycięstwo Mameluków nad Mongołami pod Ajn Dżalut w Syrii
1260 - 1277 - odzyskanie przez Bajbarsa ajjubidzkich terenów w Syrii, proces jednoczenia państwa mameluckiego
- zwycięstwa Mameluków nad krzyżowcami i isma’ilitami w Syrii
1280 - przyjęcie islamu przez wodzów Złotej Ordy znad Wołgi
1280 - 90 - upadek chrześcijańskiego Królestwa Armenii
- zajęcie portów krzyżowców przez Mameluków
1289 - zdobycie przez Mameluków chrześcijańskiego Trypolisu
1291 - zdobycie Akki, koniec władzy krzyżowców w Syrii i Palestynie
Koniec XIII wieku - założenie przez Osmana I Ibn Ertogrila państewka ghazich anatolijskich wojowników wysiedlonych przez Mongołów
1295 - przyjęcie islamu przez Ghazana, władcę Iranu
1300 - zdobycie Damaszku przez Mongołów
1301 - bitwa pod Iznikiem - zwycięstwo Osmanów nad Bizantyjczykami
1303 - nieudane oblężenie Delhi przez Mongołów
1308 - zdobycie przez Osmanów twierdzy Ak Hisar nad Bosforem
1326 - zdobycie Bursy przez Osmana I
1346 - ślub Teodory, córki bizantyjskiego następcy tronu Jana VI z Orhanem, osmańskim władcą i następcą Osmana, w zamian za pomoc wojskową
1347 - założenie dynastii Bahmanidów w północnym Dekanie, od 1350 niepodległym
1360 - 1389 - wprowadzenie przez Osmanów wojskowego systemu dewszirme, czyli „branki” młodych chrześcijańskich chłopców siłą wcielanych do tureckiego wojska, które nosiło nazwę janczarów
1370 - podboje Timura, tureckiego muzułmanina w służbie mongolskiej w Azji środkowej
1378 - 1397 - panowanie Muhammada II w Dekanie, który staje się ważnym ośrodkiem kulturalnym świata muzułmańskiego
1382 - 1517 - panowanie Mameluków czerkieskich, zwanych też burdżyckimi w Egipcie po przejęciu władzy po Mamelukach tureckich
1385 - zdobycie Sofii przez Osmanów, a tym samym otwarcie drogi na Bałkany
1387 - zdobycie przez Timura wyżyny irańskiej
1387 - zajęcie Salonik przez Osmanów
1389 - klęska Serbów w bitwie na Kosowym Polu
1396 - nieudane francuskie oblężenie Nikopolis, klęska w starciu z Osmanami
1398 - najazd Timura na Indie, obalenie sułtanatu delhijskiego
1402 - zwycięstwo Timura w bitwie z Osmanami pod Ankarš
1405 - po śmierci Timura rozpad stworzonego przez niego państwa
1412 - zdobycie Bagdadu przez konfederację szyickich plemion Kara Kojunlu (Czarnych Owiec)
1415 - zajęcie Ceuty przez Portugalczyków
1424 - 26 - zdobycie Cypru przez Mameluka Barsbaja
1438 - aneksja Serbii przez Murada II
1443 - zwycięstwo armii węgiersko-polsko-serbsko-rumuńskiej nad Osmanami
1444 - bitwa pod Warną zwycięstwo Osmana Murada nad wojskiem węgiersko-weneckim. śmierć polskiego i węgierskiego króla Władysława Warneńczyka
1453 - zdobycie przez Osmanów pod wodzą Mahmuda II Konstantynopola, który odtąd nosi nazwę Stambułu
1458 - 1459 - aneksja Serbii przez Osmanów
1458 - 1519 - sukcesywne przejmowanie przez Portugalczyków portów na atlantyckim wybrzeżu Maroka
1466 - zajęcie przez konfederację plemion Ak Kojunlu pod wodzą Uzuna Hasana zachodniego Iranu
1473 - zwycięstwo Osmanów w bitwie pod Baszkentem nad wojskami Wenecji, Cypru, Rodosu i Uzuna Hasana, władcy Ak Kojunlu
1475 - zajęcie Krymu przez Osmanów
1484 - pierwsza turecka wyprawa na Polskę
1492 - koniec arabskiego panowania na Półwyspie Iberyjskim po zdobyciu przez Ferdynanda II i Izabelę I Grenady
1499 - początek prześladowań muzułmanów w Grenadzie ? palenie arabskich manuskryptów
1499 - 1503 - wojna osmańsko-wenecka - zajęcie Lepanto przez Osmanów
1501 - wydanie dekretu przez króla Leonu i Kastylii nakazującego muzułmanom przyjęcie chrześcijaństwa lub opuszczenie Hiszpanii
1502 - założenie dynastii Safawidów w Iranie przez Szaha Ismaila
1507 - początek obecności Portugalii w Zatoce Perskiej
1508 - zajęcie Bagdadu przez Safawidów
1514 - wojna między Safawidami a Osmanami - zwycięstwo Osmanów pod Czałdyran
1515 - 1517 - zajęcie wschodniej Anatolii przez Osmanów
1517 - zdobycie przez Osmanów Egiptu - koniec panowania Mameluków
1518 - poddanie Algierii Osmanom przez korsarza Chajr ad-Dina Barbarossę
1520 - 1566 - panowanie Sulajmana Wspaniałego
1521 - zajęcie Belgradu przez Osmanów
1522 - zajęcie Rodos przez Osmanów
"Kalendarium" obejmuje dzieje islamu od narodzin proroka Muhammada, przedstawia barwną historię kalifatu aż po jego upadek w 1258 roku, notuje pojawienie się lokalnych dynastii i państewek muzułmańskich oraz powstanie i ekspansję imperium osmańskiego. Wkrótce zostanie doprowadzone do współczesności.
-----
Korzystano z:
Janusz Danecki "Podstawowe wiadomości o islamie" t. II, Warszawa 1998
Janusz Danecki "Kultura islamu - słownik", Warszawa 1997
John E. Morby "Dynastie świata", Kraków 1995
http://www.arabia.pl/content/view/259779/2/
© 2004-2011 
==>> WPROWADZENIE
Wersja do druku
Góra