Religioznawstwo
Zagadnienia Religijne
Europa Pogańska
Azja
Hinduizm i odłamy
Judaizm i odłamy
Chrześcijaństwo i odłamy
Islam i odłamy
Afryka
Ameryka
Australia i Oceania

- Bliski Wschód - Religia Kanaanu

Adad Adad
Religia Kanaanu
Przez tysiące lat ludy zamieszkujące równiny Syrii i Arabii odbywały nieustanne migracje. Przed 3000 r.p.n.e., w okresie zwanym Epoką Wczesnego Brązu, pojawiła się w Palestynie ludność mówiąca językiem semickim. Około 2200 r.p.n.e. najazdy Amorytów pociągnęły za sobą nowe przemiany struktur społeczno-kulturowych; sytuacja powtórzy się z chwilą nadejścia Izraelitów u schyłku drugiego tysiąclecia.

Na wybrzeżu Morza Śródziemnego kulty agrarne mieszały się z niebiańskimi panteonami koczowniczych ludów pasterskich. Poza sanktuariami i posążkami znalezionymi podczas archeologicznych wykopalisk, nasze źródła dotyczące religijnych tradycji tych ludów przez długi czas ograniczały się do fragmentarycznych i utrzymanych w bardzo polemicznym tonie informacji zawartych w Starym Testamencie, do tabliczek z pismem klinowym z Mari i Tell el-Amarna oraz do paru fragmentów z dzieł autorów hellenistycznych i rzymskich. W 1929 r. znaleziska w Ras Szamra wydobyły na światło dzienne dawne miasto Ugaryt, przedstawiające cywilizację kananejską u schyłku Epoki Wczesnego Brązu (ok. 1365-1175 p.n.e.).

Leżący na wybrzeżu Syrii port Ugaryt istniał od początków drugiego tysiąclecia. Ok. 1350 r, p.n.e. pojawiło się pismo klinowe: pisano odciskając rylec trzcinowy na miękkich tabliczkach glinianych. Zanim najazd ludów morskich ok. 1175 r. p.n.e. zniszczył tę cywilizację, uwieczniono w ten sposób wiele tekstów. Zawierały one inskrypcje wotywne, czary, modlitwy, spisy bóstw, a przede wszystkim dawne mity; nie wiadomo, ile liczą one lat.

Na szczycie ugaryckiego panteonu stoi bóg El, stwórca świata i ojciec bogów, transcendentny i życzliwy, ale daleki i bezradny w sprawach ludzkich, którymi kieruje nielitościwy Baal, syn Dagana, bóg burzy, przypominający mezopotamskiego boga Adada. El El z Gebel el-Arak Skrybowie i tradycja ludowa uznaje więcej niż jednego Ela i Baala, ich imiona oznaczają zresztą "boga” i "pana” w sensie gatunkowym. Niektórzy z nich różnili się prawdopodobnie miejscem kultu, inni szczególnymi atrybutami, jakie im przypisywano. Baal to Potężny, Władca, Dosiadający Chmury, Książę, Pan Ziemi. W mitycznych tekstach jego wrogami są Jamm ("Morze”), złowieszcze potwory oraz Mot ("Śmierć”), który przejściowo odnosi nad nim zwycięstwo.

Małżonką Ela jest bogini-królowa Aszera, mająca atrybuty morskie. Bardziej aktywna jest Anat, siostra lub małżonka Baala, potężna bogini miłości i wojny, czasem wyobrażana na stojąco na grzbiecie lwa. Połączone w postaci Asztarte dwie boginie przeobrażą się później w syryjskie bóstwo Atargatis, którego morskie atrybuty i kult płodności przetrwają aż do początków chrześcijaństwa. Wśród ugaryckich bogów jest jeszcze między innymi Ars wa-Szamem (Ziemia-i-Niebo); bóg i bogini lunami, kilka córek bogów: gwiazda poranna i wieczorna (Wenus), kowal Koszar, zły Rahab oraz różne bóstwa przejęte z innych kultur. Przodkowie, a zwłaszcza należący do królewskiego rodu, byli deifikowani i stawali się przedmiotem kultu, równorzędnie z całą plejadą pomniejszych bóstw, nie mających własnych imion.

Kult kananejski, jaki można odtworzyć na podstawie metalowych i ceramicznych posążków, koncentrował się na dwóch parach bogów: El i Aszera, władców tamtego świata, oraz Baal i Anat, panujących na tym świecie. W każdym razie w mieście Ugaryt znajdowały się świątynie Baala i Dagana, a Baal Baal prawdopodobnie także i innych bóstw. Po wielkich świątyniach, posiadających własne stada oraz składy oliwy i wina, pozostało więcej śladów, niż po małych sanktuariach kultów ludowych. Król i królowa przewodniczyli kultowi państwowemu i aktywnie uczestniczyli w obrzędach, świętach i modlitwach, aby zapewnić miastu opiekę bogów. Kapłani ikhnym, co odpowiada hebrajskiemu kohanim) i urzędnicy kultu zwani qdshm, sprawowali pieczę nad świątyniami i ceremoniami związanymi z kultem, które obejmowały składanie ofiar, oczyszczenia i względy okazywane posągowi bóstwa. Inni specjaliści zajmowali się kultem zmarłych, którego główny moment stanowiła ceremonia orgiastyczna. Pogrzebowi towarzyszyła uczta, mająca uspokoić zmarłych. Niektórzy kapłani głosili przepowiednie: wprawiali się na glinianych modelach wątroby, takich jak te znalezione w Mari, w Mezopotamii. Zwyczajni ludzie uciekali się prawdopodobnie do magii i do inwokacji przebłagalnych.

Mitologia ugarycka pełna jest opisów walk między Elem i Baalem o władzę oraz walk Baala z przeciwnikami. Jednym z najbardziej znanych spośród tych konfliktów jest walka Baala z bóstwem morskim Jammem, przedstawianym raz jako istota ludzka, to znów jako morski potwór. Namówiony przez swego ojca Ela, Jamm szykuje się do zrzucenia Baala z tronu, ale Baal z pomocą magicznej broni sporządzonej przez boskiego kowala, Koszara, odnosi w końcu zwycięstwo. Walka przypomina oczywiście klęskę potwora morskiego Tiamata, zwyciężonego przez mezopotamskiego boga Marduka, według czwartej tabliczki babilońskiej Księgi Rodzaju, Enuma elisz, a także zwycięstwo Jahwe nad morzem w niektórych Psalmach i w Księdze Hioba (26, 12-13). Kiedy bogini Anat okazuje swą potęgę w walce, Baal proponuje jej pokój i, podobnie jak w Enuma elisz, wyjawia swe pragnienie otrzymania świątyni, w której oddawano by mu cześć. Anat uzyskuje pozwolenia Ela i dla Baala zostaje zbudowana wielka świątynia.

W innej walce Baal staje przeciwko Motowi Śmierci, drugiemu rywalowi wywodzącemu się od Ela. W schemacie natury panowanie Baala wiąże się z płodnością i obfitością, zaś panowanie śmierci oznacza suszę i głód. Po wymianie wysłanników, którzy odwiedzają Mota w jego siedzibie z błota i odpadków, Baal godzi się zejść do podziemnego świata, w otoczeniu orszaku deszczu, wiatru i chmur. Opowiadanie zawiera w tym miejscu lukę. Kiedy następuje dalszy jego ciąg, Baal nie żyje, co wywołuje smutek Ela i Anat, gdyż żaden z synów Ela nie jest zdolny zasiąść na jego tronie. Pochowawszy Baala Anat spotyka Mota i dosłownie obraca go w perzynę: tnie na kawałki, rozciera, opala nad ogniem i miele, po czym rozrzuca po polach, żeby zjadły go ptaki. Niejasne jest powiązanie między tymi epizodami, ale Aszera Aszera po poćwiartowaniu Mota El marzy, że Baal i pomyślność powrócą do kraju - i rzeczywiście tak się dzieje. Także i Mot powraca do życia, ale siedem lat później Baal odniesie nad nim rozstrzygające zwycięstwo, które przywróci mu panowanie na całą wieczność.

Teksty ugaryckie zawierają także opowieści o Kirta i Aqhat. Obydwa zaczynają się od epizodu o sprawiedliwym królu dotkniętym bezpłodnością; motyw ten zostanie podjęty w Starym Testamencie. Bogowie kładą kres ich strapieniu, ale odtąd mieszają się w ludzkie losy. Anat decyduje o śmierci Aqhata, upragnionego syna, kiedy ten znieważają i odmawia jej swego magicznego łuku. Kirta zyskuje w walce żonę, ale zapomina o obietnicy danej Aszerze i zapada na chorobę. Później jeden z jego synów oskarży go o niesprawiedliwość w sprawowaniu rządów.

Pomimo wielu luk w tekstach, literatura ta pozwala nam spojrzeć na historyczny, mitologiczny i religijny świat, w który wejdą Izraelici i którego odbicie przekażą kulturze Zachodu.


Źródło: M. Eliade, P. Couliano, Słownik Religii, Warszawa 1994.


Data utworzenia: 25/02/2013 @ 22:55
Ostatnie zmiany: 13/11/2013 @ 10:59
Kategoria : - Bliski Wschód
Strona czytana 4281 razy


Wersja do druku Wersja do druku

 

Komentarze

Nikt jeszcze nie komentował tego artykułu.
Bądź pierwszy!

 
Trzecie Oczko
bibliografia_cz3/dennett-odczarowanie.jpghis-g.jpghistoria-holandii-b.jpgsztuka-indonezji.jpgparandowski-mitologia.jpgbibliografia_cz2/mitologia-cz-afryki.jpgbibliografia_cz3/legowicz-zarys.jpgbibliografia_cz3/stomma-slonce.jpgochrzczeni-w-duchu.jpgbibliografia_cz2/polska-piastow.jpgbibliografia_cz2/Mot-na-czarownice.jpghis-iranu.jpgbibliografia_cz1/kosidowski-opowiesci-bib.jpgbibliografia_cz1/archeologia_biblijna.jpggrecja_niepodlegla.jpgbibliografia_cz2/margul-jak-umier.jpgbibliografia_cz2/Historia-piekna-eco.jpgbibliografia_cz2/Wandalowie-i-ich-afrykanskie-panstwo-Strzelczyk.jpgmajowie-gall.jpgbibliografia_cz2/tradycje-tolerancji.jpgbibliografia_cz1/skrok-na-tropach.jpgpolemicznie-wipszycka.gifDrozdowicz-G-nurty-now-f-franc.jpgbibliografia_cz2/dumezil.jpgreligie-uniwersalistyczne.jpgbibliografia_cz1/historia-cudow.jpgbibliografia_cz1/zycie-cawrhorne.jpgbibliografia_cz3/ile-lat-ma-wsz.jpgbibliografia_cz3/kanert-buddyzm.jpgbibliografia_cz1/f-mity-grekow-i-rzymian.jpgw-kregu-upiorow.jpgkoran.jpgbibliografia_cz1/starozytna-palestyna.gifbibliografia_cz1/tho-bib.JPGbibliografia_cz3/religie-aaaaio.jpghistoria-wierzen-i-idei-religijnych.jpgbibliografia_cz3/haasler-tajne-sprawy-papiezy.jpgbibliografia_cz2/POA2.bmpslownik religii.jpgbibliografia_cz1/liverani-nie-tylko-b.pngseptymiusz-sewer-k.jpgbibliografia_cz3/rod-argeadow.jpgbibliografia_cz2/Piecioksiag-v.jpgbibliografia_cz1/tro-pie.JPGzorian-dolega-chodakowski3.gifbibliografia_cz3/historia-chin.jpgatlantyda-zajdler.jpgbibliografia_cz3/Petoia-wampiry.jpegbibliografia_cz2/wojcik-historia-p-XVII.jpgbibliografia_cz3/zloty-przewodnik-p-r-halu.jpgbibliografia_cz1/szczepanowicz-ziemia-swieta.jpgbibliografia_cz2/mitologia-sta-grecji.jpgbibliografia_cz2/borkowski-socjologia.pngbibliografia_cz1/z-ch-an.JPGbibliografia_cz1/eliade-sacrum-mit-historia.jpgbibliografia_cz1/kud-hinduizm.jpgreligie-w-p.jpgbiblia=aramejska.jpegbibliografia_cz3/historia-grzechu.jpgbibliografia_cz1/dz-ze-za.jpgdzieje-dawnych_turkow.jpgbibliografia_cz2/klatwa-eng.jpgbibliografia_cz3/grant-dz-izraela.jpgbibliografia_cz2/Sredniowieczne-herezje-Malcolm-Lambert.jpgaztekowie-narod-wybrany-p-s.jpegbibliografia_cz3/buddyzm-b-p-l-a.jpgbibliografia_cz2/stu-mat-2005.jpgbibliografia_cz1/zapomniany-s-s.jpgi-znowu-zapial-kur.jpgbibliografia_cz2/Paul-Herrmann.jpgbibliografia_cz2/tajemnice-biblii.jpgbibliografia_cz2/epos-Chassang.jpgbibliografia_cz2/Magia-w-Sredniowieczu_Richard-Kieckhefer.jpgbibliografia_cz1/his-filo-tat.pngbibliografia_cz2/1001-o-bogu.jpgbibliografia_cz3/peck-w-poszukiwaniu.jpgbibliografia_cz1/ksiega-ukryta-wb.jpgbibliografia_cz3/poczet-pap-jwk.jpgreligia-encyklopedia-pwn5.jpgbibliografia_cz1/historia-seksu.jpgmahometanizm=g.jpgbibliografia_cz1/swiety-baldachim.JPGbibliografia_cz1/dialog-kultur-cywi-i-rel.jpgbibliografia_cz1/religie-chin.jpghughes-rzym.jpgbibliografia_cz3/gibbon-zmierzch.jpgbibliografia_cz3/judaizm-u-poczatkow.jpgbibliografia_cz1/mus-ant.JPGbibliografia_cz2/1001-rzeczy-o-biblii.jpgbibliografia_cz1/atlas-miejsc-biblijnych.jpgency-pow-1976.jpgbibliografia_cz2/mitologia-indyjska.jpgre-afryki.jpgfahry-piramidy.jpgbibliografia_cz2/groby-b-u.jpgi-historia-powszechna-b.jpgbibliografia_cz2/sandauer.jpgbibliografia_cz1/gardner-potomkowie.jpgbibliografia_cz3/twardecki.jpgbibliografia_cz2/zary-ency-rel.jpgbibliografia_cz2/Nowy-Testament-H.jpgbibliografia_cz1/historia-gotow.jpgbibliografia_cz3/hubert-mauss.jpgbibliografia_cz2/kosidowski-rumaki.jpgwprowadzenie-dr.jpgbibliografia_cz3/historia-p.jpgbibliografia_cz2/kuncewicz-piotr-antyk.jpgbibliografia_cz1/miedzy-s-a-n-testament.jpgNorbu - Krysztal.jpgbibliografia_cz3/jezus-i-biel.jpgbibliografia_cz2/levi-strauss-totemizm.jpgupadek2.jpgbibliografia_cz1/b-religia-staro-egiptu.jpgbibliografia_cz2/Nowodworski-Encyklopedia_koscielna.jpegbibliografia_cz2/malinowski-mit.jpgbibliografia_cz1/d-r-ko-pi.JPGbibliografia_cz1/cha-kos.JPGbibliografia_cz1/his-chrzex-p-johnson.jpgbibliografia_cz2/gilgamesz.jpgbibliografia_cz3/religie-s-b-wschodu.jpgbibliografia_cz2/mitologia-arabow.jpgbibliografia_cz3/renan.jpgbibliografia_cz1/Ludzie-bogowie-i-przybysze-z-kosmosu-Stoczkowski.jpgbibliografia_cz1/tresc-wierzen-r.jpgbibliografia_cz2/pokarm-bogow.jpegbibliografia_cz3/FitzGerald - Chiny.jpgbibliografia_cz1/hellenizm-a-j.jpgbibliografia_cz3/ksiega-rzeczy-dziwnych-1.jpgbibliografia_cz3/jezus-i-samarytanka.jpgbibliografia_cz2/mitologia-lu-syberii.jpgbibliografia_cz1/30-wyznan.jpgbibliografia_cz3/schylek-sr-eu.jpgbibliografia_cz3/biblia2.jpgbibliografia_cz1/w-kregu-swiatowida.jpgbibliografia_cz2/slow-sy.jpgaztekowie.gifstarozytny-egipt=w.jpgbibliografia_cz2/homo-ludens-h.jpgbibliografia_cz3/kataryzm.jpgbibliografia_cz1/sim-cyw.JPGbibliografia_cz3/bez-ograniczen.pngmeksykanskie-abc.jpgbibliografia_cz2/boas-umysl-cz-pierwotnego.jpgbibliografia_cz1/N-dziedzictwo-goliata.jpgLITERA-NA-SW-12-1987.jpgbibliografia_cz2/sztuka-starozytnego-wschodu-1.gifbibliografia_cz3/budda.jpgrouss-bog-zla.jpgjudaizm-solomon.jpgbibliografia_cz1/tajemnice-krety.jpgzrozumiec_araba.jpgbibliografia_cz3/tragedia-narodu.jpgbibliografia_cz2/okultyzm-magia-wrozby.jpgbibliografia_cz3/zycie-cwa.bmpateizm=nowicki.jpgbibliografia_cz1/kow-w-ch.JPGbibliografia_cz3/hist-kos.jpgazja-pacyfik13.jpghistoria-duchowosci-chrzes.jpgbibliografia_cz2/mitologia-slowian-gi.jpgbibliografia_cz2/mitologia-korei2.jpgpaleografia-lacinska-1951.jpegbibliografia_cz3/joga-swie.jpgswiat-fenicjan.jpgbibliografia_cz2/prawoslawie-k.jpgbibliografia_cz2/papiestwo.jpgbibliografia_cz1/484.jpg3-Rosja.jpgzycie-codzienne-galii.jpgbibliografia_cz1/wip-kos.JPGbibliografia_cz2/obrzedy-rytualy.jpgbibliografia_cz1/socjo-reli.jpgbibliografia_cz3/voodoo.jpgharding-r-s.jpghistoria-z.jpgbibliografia_cz2/mitologia-sta-egiptu.jpgbibliografia_cz3/antropologia-b-tylor.jpgbibliografia_cz3/mitologia-cel.jpgbibliografia_cz1/papiez.jpgbibliografia_cz1/historia-biblii.jpgbibliografia_cz3/religie-sw-ency.jpggnoza-q.jpgbibliografia_cz2/ksiega-tura.jpgreligia-ludow-pierwotnych.jpgbibliografia_cz3/konstantyn-w-krawczuk.jpgbibliografia_cz1/mejor-buddyzm.jpgbibliografia_cz1/gni-pie.JPGbibliografia_cz2/popko-huryci.jpgbibliografia_cz1/pluzanski-7sensacji-w-n.jpgbibliografia_cz3/sladami-amuletu.jpgskrzypekoswiecenie-fr.jpgbibliografia_cz1/komentarz-his-kul-do-biblii-h.jpgbohater-o-1000t.jpgteodoret.jpgbhagawad-piesn-pana.pngbibliografia_cz1/poniatowski-wstep.jpgbibliografia_cz1/Monologion Proslogion.jpgbibliografia_cz3/Hetyci-klingel.pngbibliografia_cz1/starozytnosc-bajeczna.jpgbibliografia_cz1/wilson.jpgbibliografia_cz2/fedon2x.jpgzycie-se-ksiezy.pngbibliografia_cz1/al-ar-pal.JPGhermiasz.jpgbibliografia_cz1/zycie-co-g-merowingow.jpgbibliografia_cz1/historia-hiszpanii.jpgbibliografia_cz3/swiat-symb-chrzesc.jpgbibliografia_cz2/bloch-etruskowie.jpgbibliografia_cz3/tajne-stowarzyszenia.jpgbibliografia_cz1/zycie-codzienne-prusow2.jpgbibliografia_cz2/zarys-dziejow.jpgbibliografia_cz3/dionizos-kere.jpgbibliografia_cz3/rytualy-dawne-i-w.jpgbibliografia_cz3/religia-en.jpgbibliografia_cz3/alpatow-2.jpgbibliografia_cz1/graves-mity-heb.jpgbibliografia_cz1/girard-sacrum-i-p.jpgbibliografia_cz2/historia-polski-sz.jpgpseudonauka-i-p.jpgbibliografia_cz1/po-arch_chrzescijanskiej.jpgrzecz-z-od.gifcairns-e2.bmpbibliografia_cz2/Ksiega-Rodz-interlinearna.jpgNiwinski-bostwa-kulty.jpgbibliografia_cz3/kierul-newton.jpgbibliografia_cz2/bog-einsteina.jpgbibliografia_cz1/swiderkowna-rozmowy-o-bib-nt.jpgbibliografia_cz3/azja-i-afryka.jpgbibliografia_cz3/do-ziemi-swietej.jpgbibliografia_cz2/michalowski-n-t-piramidy.jpgbibliografia_cz3/Religie Aryow W.jpegbibliografia_cz3/mity-green.jpgbibliografia_cz3/kobieta-w-czasach.jpgbibliografia_cz3/50-najwiekszych-k.jpgbibliografia_cz3/boilton.JPGbibliografia_cz1/sarmaci-sulimirski.jpgmoralnosc-mozgu.jpgbibliografia_cz2/tyloch-rekopisy.jpgbibliografia_cz3/his-niem.jpgbibliografia_cz2/historia-powszechna-sredniowiecze.jpgbibliografia_cz1/keller-katolicyzm.jpgbibliografia_cz3/h-kk.jpgbibliografia_cz2/sladami-etruskow.jpgbibliografia_cz3/Norbu - Krysztal.jpgbibliografia_cz3/Minois-kosciol-i-n.jpgsladami-klatwy.jpgbibliografia_cz1/d-r-zycie.JPGbibliografia_cz2/sztuka-starozytnego-wschodu-2.gifswietowanie-doroczne-pl.jpgzdybicka.jpgbibliografia_cz1/kultura-wiekow-srednich.jpgholownia-kos-d-s-z.jpgbibliografia_cz1/levy-Bruhl-czynnosci-umyslowe.jpgbibliografia_cz3/rel-sw-rzymskiego.jpgdanecki.jpgbibliografia_cz1/euz-his.JPGbibliografia_cz3/Angelo Scarabel.jpgbibliografia_cz2/mitologia-mezopotamii.jpgbibliografia_cz3/tokarczyk-4-j-a.jpgbibliografia_cz2/5-wielkich-religii-swiata.jpgbibliografia_cz2/donini.jpgdakowie-HD.jpgstarzy-nowi-bo-japonii.jpgbibliografia_cz1/religie-slowian-sz.jpgbibliografia_cz3/kramer-smierc.jpgbibliografia_cz1/judaizm.jpgbibliografia_cz3/religie-w-a-poludniowej.PNGbibliografia_cz3/houria-historia-ar.jpglocke.jpgbibliografia_cz3/teksty-piramid.jpgbibliografia_cz1/dramat-i-kult.jpgbibliografia_cz3/zarys dziejow-r.jpgRamadan-Sladami-Proroka.jpghistoria-koloru.jpgbibliografia_cz2/his-s.bmpbibliografia_cz1/religie-bw.jpgbibliografia_cz3/messadie-diabel.jpgbibliografia_cz2/freud-czlowiek.jpgbibliografia_cz2/Szamanizm-Andrzej-Szyjewski.jpgbibliografia_cz1/har-klu.JPGSilnicki-Sobory powszechne a Polska.jpgbibliografia_cz2/w-kregu-religii.jpgpettazzoni.jpgbibliografia_cz1/homerski-wstep-ogolny-do-pisma-swietego.jpgbibliografia_cz3/chrzescijanstwo-przyszlosci.jpgbibliografia_cz3/wilson-o-naturze.jpgbibliografia_cz2/krawczuk-s-do-starozytnosci.jpghistorya powszechna kosciola.jpgbibliografia_cz2/encyklopedia-kat-1.jpgHistoria medycyny-1988.jpgbibliografia_cz1/po-sztuki_chrzescijanskiej.jpgbibliografia_cz2/krawiec-seksualnosc.jpg
Rel-Club
Sonda
Czy jest Bóg?
 
Tak
Nie
Nie wiem
Jest kilku
Ja jestem Bogiem
Ta sonda jest bez sensu:)
Prosze zmienić sondę!
Wyniki
Szukaj



Artykuły

Zamknij - Japonia

Zamknij BUDDYZM - Lamaizm

Zamknij BUDDYZM - Polska

Zamknij BUDDYZM - Zen

Zamknij JUDAIZM - Mistyka

Zamknij NOWE RELIGIE

Zamknij NOWE RELIGIE - Artykuły Przekrojowe

Zamknij NOWE RELIGIE - Wprowadzenie

Zamknij POLSKA POGAŃSKA

Zamknij RELIGIE WYMARŁE - Archeologia

Zamknij RELIGIE WYMARŁE - Bałtowie

Zamknij RELIGIE WYMARŁE - Manicheizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Konfucjanizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Satanizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Sintoizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Taoizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Zaratustrianizm

-

Zamknij EUROPA I AZJA _ _ JAZYDYZM* <<==

Nasi Wierni

 3903408 odwiedzający

 41 odwiedzających online