Religioznawstwo
Zagadnienia Religijne
Europa Pogańska
Azja
Hinduizm i odłamy
Judaizm i odłamy
Chrześcijaństwo i odłamy
Islam i odłamy
Ameryka
Australia i Oceania

=> Rzymskokatolicki - Boso czy w lektyce?

Boso czy w lektyce?
Na przełomie XI i XII wieku poganie wiecujący na wyspie Uznam (tam, gdzie dzisiaj leży Świnoujście) uznali, „że Bóg chrześcijański jest najlichszy i najsłabszy z bogów, ponieważ słudzy głoszący jego doktrynę są nieokrzesani, żebrzą i żyją w niedostatku". Opinię taką zasugerowało Pomorzanom postępowanie biskupa Bernarda, który w swojej pracy misyjnej chciał stosować się do słów Chrystusa: „Idźcie, oto was posyłam jak owce między wilki. Nie noście ze sobą trzosa ani torby, ani sandałów..." Niestety, to dobrowolne ubóstwo i pokora misjonarza spowodowały tylko, iż „naraził się na śmieszność u pogan i skompromitował w ich mniemaniu naukę, którą głosił". Doświadczenie nie poszło jednak w las i w parę lat później tenże biskup Bernard doradził swemu następcy, św. Ottonowi z Bambergu, wysłanemu przez Bolesława Krzywoustego na wyprawę (misyjną w kierunku Kamienia i Szczecina, by dostosował swój sposób postępowania do tamtejszych systemów wartości i zaopatrzył się obficie w bogate, pyszne nawet, upominki.

Historia ta, zrelacjonowana przez Herborda, niemieckiego kronikarza drugiej połowy XII wieku, ujawnia dylemat, przed którym niejednokrotnie przedtem i potem przyszło stawać misjonarzom. Czy oto propagować religię w jej „czystym" kształcie, nie ułatwiając jej asymilacji żadnymi formami dostosowanymi do obyczajów i przyzwyczajeń nawracanych ludów; czy też odwrotnie — koncentrować się tylko na przekazie podstawowych zasad teologicznych i moralnych, przy jednoczesnych ustępstwach na rzecz pogan w sprawach drugorzędnych.

Tendencja pierwsza zawiera, oczywiście, nader szeroki zakres możliwości: od nieustępliwego miecza w dłoni, aż po bezskuteczną pokorę biskupa Bernarda. Również i wariant drugi różnie może być interpretowany, a najdalej posunęli się w wykorzystywaniu jego założeń misjonarze jezuiccy działający od końca XV do początków XVIII wieku na terenie Indii i Chin. I tak w 1606 roku przybył do Maduraj w południowych Indiach włoski jezuita Roberto de Nobili. Pierwsi misjonarze dotarli tam przed nim już około roku 1545, ich sześćdziesięcioletnia działalność nie przyniosła jednak znaczących rezultatów, gdyż (cóż za podobieństwo z sytuacją Bernarda wśród Pomorzan!) byli ubodzy, zwracali się przede wszystkim do pariasów, toteż Chrystus uznany został przez hinduską społeczność za liche bóstwo nędzarzy.

Inaczej postępuje de Nobili; przedstawia wszem i wobec dokumenty świadczące o pochodzeniu z najlepszej szlachty, zbliża się do braminów, poddaje się całej surowości ich przepisów — rezygnując m.in. z mięsa i wina, zamieszkuje w szałasie, uczy się języków: telagu, tamil i sanskrytu, rezygnuje z jakichkolwiek kontaktów z innymi Europejczykami... Nawróconym pozwala de Nobili nie tylko na zachowywanie większości rodzimych zwyczajów (np. całej obrzędowości rodzimej, znaków i przedziałów kastowych), ale dostosowuje do ich tradycji liturgię chrześcijańską (m.in. odrzuca większość elementów rytuału chrztu), a nawet niektóre zasady teologii.

„Sposób, jaki obrał de Nobili, doprowadził do nieprzerwanego potoku nawróconych z całego obszaru Indii Południowych. Wielu jezuitów przyjęło jego metodę. W roku 1700, sto lat po Nobilim, przybył do Maduraj Constans Breschi, który nie tylko sam został braminem, ale zdobył sobie najwyższą powagę w społeczeństwie indyjskim. Kiedy przebywał u siebie w domu, uprawiał surowy ascetyzm, ale kiedy udawał się w dalszą drogę, podróżował w palankinie na skórach tygrysich. Sługa stał przy jednym i drugim jego boku i chłodził go wachlarzem z piór pawich; trzeci zaś stał z tyłu, trzymając nad jego głową jedwabny parasol ozdobiony złotą kulą. Nabab z Trichinopolis mianował go swym pierwszym ministrem, i odtąd nie wychodził on z domu inaczej niż w otoczeniu trzydziestu jeźdźców, dwunastu chorążych, z muzyką wojskową. Za nim kroczyła karawana wielbłądów. Wszyscy, których mijał po drodze — nie wyłączając innych jezuitów — musieli padać przed nim na twarz..."

Oczywiście — wyprzedziliśmy czas. Inna była sytuacja Kościoła i jego emisariuszy w średniowieczu, na kilka wieków przed Soborem Trydenckim, inna w XVII wieku. Ale problem — narzucać czy adaptować — był już i w średniowieczu w całej rozciągłości aktualny. O jego rozstrzygnięcie zwrócił się więc około roku 600 św. Augustyn z Canterbury, apostoł Brytów, do autorytetu najwyższego — papieża Grzegorza I Wielkiego. W odpowiedzi, którą uzyskał, śmiało widzieć można streszczenie ówczesnej taktyki Kościoła w dziedzinie nawracania, zastosowanej choćby podczas akcji chrystianizacji ludów germańskich:

„Nie burzyć świątyń pogańskich, ale chrzcić je wodą święconą, wznosić w nich ołtarze, umieszczając w nich relikwie. Tam, gdzie istnieje zwyczaj składania ofiar bożkom diabelskim, obchodzić w tym samym dniu [podkr. L.S.] uroczystości chrześcijańskie w innej formie. Na przykład, w dniu święta męczenników niech wierni zrobią z gałęzi szałasy i zorganizują agapy. Dając im zewnętrzne przyjemności, łatwiej osiągnie się radość wewnętrzną. Nie można od razu usunąć z tych dzikich serc całej przeszłości. Nie wchodzi się na górę w podskokach, ale wolnym krokiem."

Nie minie 270 lat, a instrukcja ta znajdzie potwierdzenie w słynnych 106 responsa ad consulta Bulgarorum papieża Mikołaja Wielkiego (pont. 858—867), wystosowanych z okazji nawracania Słowian. Jak widać, papieże „Wielcy" wykazywali się w interesującej nas sprawie charakterystyczną jednomyślnością, za ich zaś przewodem podążało całe grono wybitnych misjonarzy, na czele ze św.św. Ajdanem, Wilfrydem, Bonifacym, Willibrordem, Emmeramem, Ruipertem itd.

Byli oczywiście i inni. „Czyż poganie są mniejszymi niż Żydzi bezbożnikami, mniejszymi grzesznikami albo wrogami Chrystusa? [...] Nieszczęśliwym będzie każdy człowiek, który by uczestniczył w jakimkolwiek zebraniu bezbożnych, który stanąłby na jakiej bądź drodze grzeszników i zasiadałby na jakiejkolwiek stolicy zaraźliwości..." — grzmiał w początkach III wieku Kwintus Septymiusz Florens Tertulian z Kartaginy. Dziełem diabelskim są dlań wszelkie wierzenia ludowe, obyczaje i normy pogan, makijaż i kokieteria kobiet, teatr, igrzyska... „Pompa diaboli" — to jedno z częstszych bodaj określeń w pismach Tertuliana.

Dzielnie sekunduje mu w tym, w trzy stulecia później, św. Marcin z portugalskiej dzisiaj Bragi: „A czemuż to niektórzy z was, chociaż wyrzekli się szatana, jego sług i pokuszeń, znowu zaczynają go czcić? Bo czyż nie jest czczeniem szatana palenie ogni przy głazach, drzewach, źródłach i na rozstajach dróg? A czym jest, jeśli nie czczeniem szatana, wróżenie i przestrzeganie dni dawnych świąt. Obchodzić dzień Wulkana [w połowie sierpnia — przyp. L.S.] i Calendae Januarii, stroić stoły, ruszać naprzód zawsze prawą nogą, wylewać wino na płonący pień, wrzucać chleb do źródła — czy nie jest to czczenie szatana? A gdy kobiety zaklinają się na Minerwę, zaś na dzień ślubu rezerwują piątek, gdy dają baczenie na to, w którym dniu opuszczają dom rodzinny — czy nie jest to czczenie szatana? A zielarstwo i zamawianie — czy nie jest to czczenie szatana..." Z szatanem zaś na żadne kompromisy iść nie wolno!

Czyż można się więc dziwić, że spadkobiercy duchowi Tertuliana i św. Marcina z Bragi, gdziekolwiek się znaleźli, dążyli do doszczętnego wyniszczenia wszelkich zastanych tradycji przedchrześcijańskich, odznaczali się nietolerancją i pogardą dla niechrześcijan. „Gens bruta et imrationabilis, idiotae et sine literis" (lud tępy i nierozsądny, głupi i nie znający pisma) — charakteryzował nawracanych jeden z misjonarzy VIII wieku. Czyż warto było liczyć się z nieszkodliwymi nawet zachciankami i przyzwyczajeniami idiotarum? Toteż imiona takich krzewicieli chrześcijaństwa, jak Oswin z Deiry czy Hermann von Buxhoevden, a można by tu zaliczyć i większość mnichów skupionych wokół ośrodka w Cluny, nie zapisały się najlepiej ani w pamięci neofitów, ani późniejszych badaczy kultur przedchrześcijańskich — religioznawców, historyków, etnografów. Chociaż...

Nauka miewa swoje paradoksy. Gdyby więc taktyka misyjna średniowiecznego Kościoła była jednolicie akomodacyjna, mielibyśmy prawdopodobnie (szczególnie w Brytanii) folklor znacznie bogatszy w elementy wierzeń przedchrześcijańskich; stracilibyśmy za to cenną możliwość porównania. Tymczasem właśnie zestawienie dorobku misjonarzy nie uznających żadnych kompromisów z pogaństwem i tych spod znaków Grzegorza i Mikołaja, pozwala uzyskać wyniki o niespotykanej wręcz w naukach humanistycznych jednoznaczności: otóż wszystkie święta, które zaakceptować miała później polska kultura ludowa, propagowane były przede wszystkim przez „akomodystów"; natomiast uroczystości lansowane przez stronę przeciwną nie obrosły nigdy w bogatszą tradycję ludową, nawet gdy były forsowane tak uporczywie, jak powołane do życia w 988 roku, przez św. Odilona z Cluny, Commemoratio fidelium defunctorum, czyli listopadowe Zaduszki.

*

Fragment książki: Ludwik Stomma - Słońce rodzi się 13 grudnia


Data utworzenia: 20/03/2019 @ 23:28
Ostatnie zmiany: 09/04/2019 @ 19:03
Kategoria : => Rzymskokatolicki
Strona czytana 425 razy


Wersja do druku Wersja do druku

 

Komentarze

Nikt jeszcze nie komentował tego artykułu.
Bądź pierwszy!

 
Trzecie Oczko
bibliografia_cz3/mity-green.jpgbibliografia_cz2/bog-einsteina.jpgbibliografia_cz2/krawczuk-s-do-starozytnosci.jpgbibliografia_cz1/poniatowski-wstep.jpgbibliografia_cz3/historia-grzechu.jpgbibliografia_cz3/his-niem.jpgdanecki.jpgbibliografia_cz2/kosidowski-rumaki.jpgbibliografia_cz1/szczepanowicz-ziemia-swieta.jpgbibliografia_cz2/klatwa-eng.jpgbibliografia_cz1/komentarz-his-kul-do-biblii-h.jpgbibliografia_cz3/sladami-amuletu.jpgbibliografia_cz2/Sredniowieczne-herezje-Malcolm-Lambert.jpgateizm=nowicki.jpgbibliografia_cz3/Norbu - Krysztal.jpgbibliografia_cz2/w-kregu-religii.jpgbibliografia_cz2/polska-piastow.jpgreligie-w-p.jpgbibliografia_cz3/teksty-piramid.jpgbibliografia_cz3/hubert-mauss.jpgbibliografia_cz1/kud-hinduizm.jpgbibliografia_cz1/his-filo-tat.pngbibliografia_cz1/mus-ant.JPGbibliografia_cz3/swiat-symb-chrzesc.jpgbibliografia_cz1/sim-cyw.JPGbibliografia_cz2/mitologia-cz-afryki.jpgbibliografia_cz2/POA2.bmpbibliografia_cz2/levi-strauss-totemizm.jpgbibliografia_cz1/gardner-potomkowie.jpgbibliografia_cz2/bloch-etruskowie.jpgbibliografia_cz2/encyklopedia-kat-1.jpgbibliografia_cz2/stu-mat-2005.jpgbibliografia_cz3/kanert-buddyzm.jpgbibliografia_cz2/Historia-piekna-eco.jpgbibliografia_cz2/malinowski-mit.jpgbibliografia_cz2/tradycje-tolerancji.jpgbibliografia_cz1/Monologion Proslogion.jpgbibliografia_cz2/obrzedy-rytualy.jpgbibliografia_cz3/azja-i-afryka.jpgbibliografia_cz3/tokarczyk-4-j-a.jpgbibliografia_cz1/starozytnosc-bajeczna.jpgbibliografia_cz2/Piecioksiag-v.jpgazja-pacyfik13.jpgbibliografia_cz2/Nowodworski-Encyklopedia_koscielna.jpegbibliografia_cz2/mitologia-indyjska.jpgbibliografia_cz2/wojcik-historia-p-XVII.jpgbibliografia_cz1/starozytna-palestyna.gifbibliografia_cz3/Minois-kosciol-i-n.jpgbibliografia_cz2/mitologia-slowian-gi.jpgbibliografia_cz1/religie-chin.jpgbibliografia_cz3/jezus-i-samarytanka.jpgbibliografia_cz2/1001-o-bogu.jpgbibliografia_cz1/tho-bib.JPGbibliografia_cz1/cha-kos.JPGbibliografia_cz3/Angelo Scarabel.jpgstarzy-nowi-bo-japonii.jpgbibliografia_cz2/sandauer.jpgbibliografia_cz3/tajne-stowarzyszenia.jpgbibliografia_cz1/swiderkowna-rozmowy-o-bib-nt.jpgbibliografia_cz3/messadie-diabel.jpgbibliografia_cz1/pluzanski-7sensacji-w-n.jpgbibliografia_cz2/mitologia-arabow.jpgskrzypekoswiecenie-fr.jpgbibliografia_cz3/haasler-tajne-sprawy-papiezy.jpgjudaizm-solomon.jpgbibliografia_cz3/dennett-odczarowanie.jpggrecja_niepodlegla.jpgbibliografia_cz2/popko-huryci.jpgpettazzoni.jpgbibliografia_cz3/chrzescijanstwo-przyszlosci.jpgbibliografia_cz1/euz-his.JPGbibliografia_cz2/michalowski-n-t-piramidy.jpgbibliografia_cz1/eliade-sacrum-mit-historia.jpgbibliografia_cz3/religie-s-b-wschodu.jpgbibliografia_cz3/religie-w-a-poludniowej.PNGbibliografia_cz2/mitologia-sta-grecji.jpgbibliografia_cz1/girard-sacrum-i-p.jpgatlantyda-zajdler.jpgbibliografia_cz1/archeologia_biblijna.jpgbibliografia_cz1/484.jpgbibliografia_cz3/houria-historia-ar.jpgbibliografia_cz3/kataryzm.jpgbibliografia_cz3/FitzGerald - Chiny.jpgbibliografia_cz3/ksiega-rzeczy-dziwnych-1.jpggnoza-q.jpgbibliografia_cz1/d-r-ko-pi.JPGbibliografia_cz1/z-ch-an.JPGbibliografia_cz2/pokarm-bogow.jpeghistoria-duchowosci-chrzes.jpgbibliografia_cz2/borkowski-socjologia.pngbibliografia_cz1/b-religia-staro-egiptu.jpgNiwinski-bostwa-kulty.jpgbibliografia_cz2/his-s.bmpbibliografia_cz2/tajemnice-biblii.jpgbibliografia_cz1/liverani-nie-tylko-b.pngbhagawad-piesn-pana.pngbibliografia_cz2/sztuka-starozytnego-wschodu-2.gifbibliografia_cz3/judaizm-u-poczatkow.jpgbibliografia_cz2/fedon2x.jpgbibliografia_cz3/religie-sw-ency.jpgbibliografia_cz2/papiestwo.jpgmoralnosc-mozgu.jpgbibliografia_cz2/historia-polski-sz.jpghughes-rzym.jpgi-znowu-zapial-kur.jpgbibliografia_cz2/boas-umysl-cz-pierwotnego.jpgpaleografia-lacinska-1951.jpegrouss-bog-zla.jpgdzieje-dawnych_turkow.jpgbibliografia_cz3/mitologia-cel.jpgbibliografia_cz1/levy-Bruhl-czynnosci-umyslowe.jpgbibliografia_cz1/miedzy-s-a-n-testament.jpgbibliografia_cz3/historia-chin.jpgbibliografia_cz3/bez-ograniczen.pngbibliografia_cz3/renan.jpgbibliografia_cz3/grant-dz-izraela.jpgbibliografia_cz1/hellenizm-a-j.jpgbibliografia_cz1/d-r-zycie.JPGbibliografia_cz2/5-wielkich-religii-swiata.jpgbibliografia_cz3/voodoo.jpgbibliografia_cz2/freud-czlowiek.jpgbibliografia_cz3/wilson-o-naturze.jpgbibliografia_cz1/po-sztuki_chrzescijanskiej.jpgbibliografia_cz2/krawiec-seksualnosc.jpgbibliografia_cz1/kow-w-ch.JPGbibliografia_cz3/jezus-i-biel.jpgbibliografia_cz1/swiety-baldachim.JPGbibliografia_cz1/skrok-na-tropach.jpgholownia-kos-d-s-z.jpgbiblia=aramejska.jpegHistoria medycyny-1988.jpgbibliografia_cz3/kramer-smierc.jpgbibliografia_cz3/50-najwiekszych-k.jpgbibliografia_cz3/Petoia-wampiry.jpegbibliografia_cz1/30-wyznan.jpgbibliografia_cz1/dz-ze-za.jpgbibliografia_cz1/gni-pie.JPGbibliografia_cz1/ksiega-ukryta-wb.jpgbibliografia_cz3/buddyzm-b-p-l-a.jpgteodoret.jpgbibliografia_cz1/f-mity-grekow-i-rzymian.jpgbibliografia_cz2/Magia-w-Sredniowieczu_Richard-Kieckhefer.jpgLITERA-NA-SW-12-1987.jpgbibliografia_cz1/N-dziedzictwo-goliata.jpgbibliografia_cz1/po-arch_chrzescijanskiej.jpgbibliografia_cz2/sladami-etruskow.jpgbibliografia_cz2/dumezil.jpgbibliografia_cz1/Ludzie-bogowie-i-przybysze-z-kosmosu-Stoczkowski.jpgbibliografia_cz2/Nowy-Testament-H.jpgbibliografia_cz1/wip-kos.JPGre-afryki.jpgbibliografia_cz2/Wandalowie-i-ich-afrykanskie-panstwo-Strzelczyk.jpgbibliografia_cz2/tyloch-rekopisy.jpgbibliografia_cz1/keller-katolicyzm.jpgbibliografia_cz3/rel-sw-rzymskiego.jpgmeksykanskie-abc.jpgbibliografia_cz3/rod-argeadow.jpgbibliografia_cz3/boilton.JPGlocke.jpgstarozytny-egipt=w.jpgbibliografia_cz3/budda.jpgbibliografia_cz1/historia-biblii.jpgbibliografia_cz2/1001-rzeczy-o-biblii.jpgbibliografia_cz1/wilson.jpgbibliografia_cz2/gilgamesz.jpgbibliografia_cz1/socjo-reli.jpgzrozumiec_araba.jpgbibliografia_cz2/Ksiega-Rodz-interlinearna.jpgbibliografia_cz1/zycie-co-g-merowingow.jpgbibliografia_cz1/kosidowski-opowiesci-bib.jpg3-Rosja.jpgsztuka-indonezji.jpgbibliografia_cz2/mitologia-korei2.jpgDrozdowicz-G-nurty-now-f-franc.jpghistoria-holandii-b.jpgbibliografia_cz3/religia-en.jpgbibliografia_cz1/graves-mity-heb.jpgbibliografia_cz3/stomma-slonce.jpgbibliografia_cz3/tragedia-narodu.jpgbibliografia_cz3/schylek-sr-eu.jpgbibliografia_cz2/homo-ludens-h.jpgbibliografia_cz1/dramat-i-kult.jpgbibliografia_cz1/atlas-miejsc-biblijnych.jpgbibliografia_cz3/dionizos-kere.jpgNorbu - Krysztal.jpgRamadan-Sladami-Proroka.jpgreligie-uniwersalistyczne.jpgbibliografia_cz2/margul-jak-umier.jpgbibliografia_cz3/legowicz-zarys.jpgSilnicki-Sobory powszechne a Polska.jpgbibliografia_cz1/dialog-kultur-cywi-i-rel.jpgbibliografia_cz2/mitologia-lu-syberii.jpgbibliografia_cz1/mejor-buddyzm.jpgrzecz-z-od.gifbibliografia_cz2/Mot-na-czarownice.jpgmahometanizm=g.jpgswietowanie-doroczne-pl.jpgbibliografia_cz1/historia-cudow.jpghistoria-koloru.jpgbibliografia_cz3/ile-lat-ma-wsz.jpgbibliografia_cz1/w-kregu-swiatowida.jpgbibliografia_cz2/mitologia-sta-egiptu.jpgaztekowie.gifbibliografia_cz2/donini.jpgbibliografia_cz2/zarys-dziejow.jpgbibliografia_cz2/ksiega-tura.jpgbibliografia_cz1/al-ar-pal.JPGbibliografia_cz3/zloty-przewodnik-p-r-halu.jpgbibliografia_cz3/peck-w-poszukiwaniu.jpgmajowie-gall.jpgbibliografia_cz2/Szamanizm-Andrzej-Szyjewski.jpgbibliografia_cz2/mitologia-mezopotamii.jpgbibliografia_cz1/tro-pie.JPGbibliografia_cz1/tajemnice-krety.jpgbibliografia_cz2/kuncewicz-piotr-antyk.jpgbibliografia_cz1/homerski-wstep-ogolny-do-pisma-swietego.jpgzycie-se-ksiezy.pngseptymiusz-sewer-k.jpgbibliografia_cz2/epos-Chassang.jpgbibliografia_cz3/kierul-newton.jpgbibliografia_cz1/historia-seksu.jpgswiat-fenicjan.jpgbibliografia_cz1/har-klu.JPGbibliografia_cz2/okultyzm-magia-wrozby.jpgbibliografia_cz3/joga-swie.jpgbibliografia_cz3/Hetyci-klingel.pngbibliografia_cz2/sztuka-starozytnego-wschodu-1.gifaztekowie-narod-wybrany-p-s.jpeghis-iranu.jpg
Rel-Club
Sonda
Czy jest Bóg?
 
Tak
Nie
Nie wiem
Jest kilku
Ja jestem Bogiem
Ta sonda jest bez sensu:)
Prosze zmienić sondę!
Wyniki
Szukaj



Artykuły

Zamknij - Japonia

Zamknij BUDDYZM - Lamaizm

Zamknij BUDDYZM - Polska

Zamknij BUDDYZM - Zen

Zamknij JUDAIZM - Mistyka

Zamknij NOWE RELIGIE

Zamknij NOWE RELIGIE - Artykuły Przekrojowe

Zamknij NOWE RELIGIE - Wprowadzenie

Zamknij POLSKA POGAŃSKA

Zamknij RELIGIE WYMARŁE - Archeologia

Zamknij RELIGIE WYMARŁE - Bałtowie

Zamknij RELIGIE WYMARŁE - Manicheizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Konfucjanizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Satanizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Sintoizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Taoizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Zaratustrianizm

-

Zamknij EUROPA I AZJA _ _ JAZYDYZM* <<==

Nasi Wierni

 3462700 odwiedzający

 24 odwiedzających online