Religioznawstwo
Zagadnienia Religijne
Europa Pogańska
Azja
Hinduizm i odłamy
Judaizm i odłamy
Chrześcijaństwo i odłamy
Islam i odłamy
Afryka
Ameryka
Australia i Oceania

Religie a etnologia - Poświęcić bożka, czyli polskie świętowanie Sobótki

Poświęcić bożka, czyli polskie świętowanie Sobótki

Historia obchodów Sobótki to właściwie nieustanna rywalizacja pogańskiej tradycji Słowian z katolickim Kościołem. W noc letniego przesilenia Słowianie obchodzili kupalnockę. Było to zgromadzenie związane z pierwszą kąpielą w roku (kąpiel tę nazywano kupałą), obrzędami ku czci słońca (skakanie przez ognisko), rytualnymi śpiewami i orgiami.

Zobacz powiekszenie
Już w X wieku arabski pisarz Ibn Rosteh wspominał, że Słowianie czczą ogień. W ludowej obrzędowości najdłużej zachował się zwyczaj palenia ogni sobótkowych w święto kupały. Szczególny przebieg miały uroczystości na szczytach gór - Raduni, Ślęży, Łysej Góry. Wspomina o tym niemiecki kronikarz Thietmar w X wieku.

Kościół katolicki starał się osłabić rangę święta i zniszczyć pogańskie ośrodki kultu. Na szczytach Łysej Góry i Ślęży stanęły klasztory. Samo święto kupały próbowano identyfikować z wigilią dnia św. Jana Chrzciciela. Stąd przesunięcie obchodów na noc 23/24 czerwca. Nazwa sobótka pojawiła się w XIII wieku i wzięła się od sobótek - ogni rozpalanych pierwotnie w sobotę poprzedzającą Zielone Świątki.

W XVI i XVII wieku sobótka była jednym z nielicznych świąt chłopskich, które cieszyło się popularnością u szlachty. Ale przekonanie o pogańskim pochodzeniu nocy świętojańskiej było nadal powszechne. Nie dziwi więc, że znaczna część duchowieństwa patrzyła niechętnie na sobótki. W noc świętojańską 1632 roku w Wałczu (Wielkopolska) jezuici zorganizowali nawet rodzaj krucjaty przeciw świętującym. Ubrani w szaty liturgiczne ruszyli za miasto. Na widok procesji mieszkańcy rozbiegli się do domów.

Wierni nie dawali się jednak odzwyczaić od pogańskiego zwyczaju. Należało go więc uświęcić. Księża zmienili taktykę i pouczali w kazaniach, że ognie są w tę noc palone na znak światła Ewangelii i na pamiątkę palenia pogańskich bałwanów w pierwszych latach polskiego chrześcijaństwa.

Sobótkowe zwyczaje przez wiele wieków zachowały się niemal w nie zmienionej formie na terenie całej Polski. Niektóre uległy chrystianizacji, a na pewno większość z nich straciła swe dawne magiczne znaczenie.

W XVIII i XIX wieku władze tępiły zwyczaj sobótkowy w miastach, już nie ze względów ideologicznych, ale z obawy przed pożarami. Uprzemysłowienie i uwłaszczenie chłopów w XIX wieku oraz zwiększona migracja rozbiły spójność wiejskich wspólnot i zwyczaj obchodzenia nocy świętojańskiej stracił wiele ze swej popularności.

Dzisiaj jednak obrzędy sobótkowe przeżywają wspaniały renesans.

Bibliografia

Mircea Eliade "Traktat o historii religii", T.G.E. Powell "Celtowie", Stuart Pigott "Druidzi", Sylvia i Paul Botheroyd "Słownik mitologii celtyckiej", Jan Stanisław Bystroń "Dzieje obyczajów w dawnej Polsce", "Mały słownik kultury dawnych Słowian", "Rok polski - zwyczaje i obrzędy"

Kos, Gazeta na Mazowszu z 2001/06/23


Data utworzenia: 07/06/2008 @ 03:51
Ostatnie zmiany: 12/04/2012 @ 19:59
Kategoria : Religie a etnologia
Strona czytana 1166 razy


Wersja do druku Wersja do druku

 

Komentarze


Komentarz #1 

autor : Nomak 14/03/2012 @ 10:49

> właściwie nieustanna rywalizacja pogańskiej tradycji Słowian z katolickim Kościołem. *********

Chyba raczej na odwrót. To tradycja Słowian była na tych ziemiach na długo przed tym za nim przybył tu Kościół katolicki. Nazwa natomiast wywodzi się od kupy, skupiania - zbierania się osób w jednym miejscu, a nie od kąpieli... Jeśli natomiast chodzi o sam tytuł to jedynym bożkiem był tam wprowadzony przez chrześcijaństwo tylnimi drzwiami Jan Chrzciciel który w niektórych regionach zwany był wręcz Kupałą - był to jednak efekt wtórny a nie pierwotny – próba ochrzczenia pogańskich obchodów skończyła się “spoganieniem” chrześcijańskiego świętego.

 

Reklama

 
Trzecie Oczko
L-26-2672-foro_romano__rome__italy-Z00DU6Y6.jpg0-Cathedrale_de_Prague.JPGL-28-2813-st__nicholas_church_and_ill_river__strasbourg__haut_rhin__alsace__france-Z00DOXJR.jpg0-paris6.jpgL-14-1481-night_view_of_antoni_gaudis_la_sagrada_familia_temple-Z000QY26.jpg0-church9.jpg0-Montreal_NDame.jpgL-11-1174-chiang_kai_shek_memorial_at_night__taipei__taiwan-Z000U2Z8.jpg0-budapest.jpgL-26-2676-parthenon_from_filopapou_at_dusk__athens__greece-Z00DUC7M.jpgL-29-2973-croatia__central_dalmatia__split__old_town__cathedral_of_st__domnius_tower-Z00DQ6RM.jpg0-notre_dame3.jpgL-26-2680-water_palace_at_sunrise_jaipur__rajasthan__india-Z00DUZTD.jpgL-20-2098-golden_temple_harmandir_sahib_on_waterfront__amritsar__punjab__india-Z00D2R6N.jpgL-11-1177-spire_of_htilominlo_pahto__bagan__mandalay__myanmar_burma-Z000UCQT.jpgL-12-1278-vatsala_durga_temple_on_durbar_square_at_night__bhaktapur__nepal-Z000TNCD.jpg0-mormon-preston-england.jpgL-27-2722-sun_sets_over_the_chedis_buddhist_stupas_of_wat_phra_si_sanphet__ayuthaya__thailand-Z00DNZWD.jpgL-14-1408-kimisis_theotokov_church__santorini__greece-Z000PTXD.jpg0-kerala.jpgL-21-2174-shwezigon_paya__between_the_villages_of_nyaung_u_and_wetkyi_in__myanmar-Z00DCVZ8.jpgL-26-2662-kalvin_ter_square__debrecen__eastern_plain__hungary-Z00DUGN3.jpgL-19-1966-pura_besakih_complex_of_23_temples__gunung_agung__indonesia-Z00DHOZO.jpg
Reklamówka
Rel-Club
Sonda
Czy jest Bóg?
 
Tak
Nie
Nie wiem
Jest kilku
Ja jestem Bogiem
Ta sonda jest bez sensu:)
Prosze zmienić sondę!
Wyniki
Szukaj



Artykuły

Zamknij - Japonia

Zamknij BAHAIZM

Zamknij BUDDYZM - Lamaizm

Zamknij BUDDYZM - Polska

Zamknij BUDDYZM - Zen

Zamknij JUDAIZM - Mistyka

Zamknij NOWE RELIGIE

Zamknij NOWE RELIGIE - Artykuły Przekrojowe

Zamknij NOWE RELIGIE - Wprowadzenie

Zamknij POLSKA POGAŃSKA

Zamknij RELIGIE WYMARŁE - Archeologia

Zamknij RELIGIE WYMARŁE - Bałtowie

Zamknij RELIGIE WYMARŁE - Manicheizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Konfucjanizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Satanizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Sintoizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Taoizm

Zamknij RELIGIE ŻYWE - Zaratustrianizm

-

Zamknij EUROPA I AZJA _ _ JAZYDYZM* <<==

Nasi Wierni

 2121851 odwiedzający

 20 odwiedzających online